my5
Sevimli

Koronavirusning "britancha shtammi"ni aniqlash jarayoni qanday kechdi?

Jamiyat 31.01.2021, 11:56
Теглар: koronavirus, Britancha shtamm
Koronavirusning "britancha shtammi"ni aniqlash jarayoni qanday kechdi?

Innovasion rivojlanish vazirligi huzuridagi Ilg`or texnologiyalar markazi direktori o`rinbosari, professor Alisher Abdullaev koronavirusning «britancha shtamm»ni aniqlash jarayoni haqida ma`lumot berdi.

“Britancha shtamm”ni genetik aniqlash jarayoniga taxminan 5 kun vaqt sarflandi. Bu jarayon anchayin murakkab bo`lib, har bir bosqichini alohida nazorat qilish talab etiladi. Ta`kidlash joizki, ushbu usul, ya`ni maxsus praymerlar markazimiz olimlari tomonidan mustaqil ravishda yaratilgan.

Shu kungacha markazimiz tomonidan «Britaniya shtammi» mavjudligi ehtimoli bo`lgan COVID-19 virusi aniqlangan 33 nafar bemorning burun bo`shlig`idan olingan surtmalar tekshirildi. Birinchi bosqichda barcha taqdim etilgan namunalarning koronavirus RNKsi DNK shaklga o`tkazildi. Sababi, virus RNK shaklda bo`lib, u bilan ishlash uchun uni avval DNK shaklga o`tkazish talab etiladi.

Ikkinchi bosqich – Real Time PCR reaksiyasi yordamida «britancha shtamm»ning marker mutasiyasi skriningi o`tkazildi. Bu usul ham bizning olimlarimiz tomonidan ishlab chiqilgan bo`lib, ilk bor real bemorlar tahlilida qo`llanildi. Bir paytning o`zida bu usulni optimallashtirishimizga to`g`ri keldi va bir qator takror tajribalar o`tkazib, xatoga yo`l qo`ymaganimizni tekshirdik. Aynan mana shu bosqichda biz shubhali namunani aniqladik, ammo mazkur namununada «britancha shtamm»ga xos bo`lgan qator boshqa mutasiyalar ham mavjud ekaniga ishonch hosil qilishimiz kerak edi.

So`ngra namunani sekvenlashga (genlarning DNK ketma-ketligini aniqlashga) tayyorladik. Buning uchun koronavirus genomi uchastkalari sun`iy sharoitda ko`paytirilib, tozalanadi. Bu eng qiyin jarayon hisoblanadi, negaki bir qator reaksiyalar qo`lda amalga oshiriladi. Keyin esa DNKning qayta ishlangan va tayyorlangan bo`laklari apparatga – sekvenatorga joylanadi va bevosita genetik tahlili qilinadi.

Sekvenlash ishlari SeqStudio (Applied Biosystems, USA) gen analizatorida amalga oshirildi. Mazkur uskuna markazimiz tomondan bir necha oy avval aynan koronavirusning genetik ketma-ketligini aniqlash maqsadida xarid qilingandi, ilk natijalar o`tgan yil yozda e`lon qilingandi. «Britancha shtamm»ni aniqlash uchun virus shtammining ORF1ab kodlangan hududi mutasiyalari va S geni mutasiyalari maqsadli uchastka sifatida tanlab olindi.

Shu o`rinda biz bitta emas, balki har bir mutasiya uchun alohida tahlillar o`tkazganimizni ta`kidlash joiz. Bu sinovlar ilk bora amalga oshirilayotgani uchun xatoga yo`l qo`ymaslik o`ta muhimligini e`tiborga olish lozim.

Va so`nggi bosqich, bu – natijalarni kompyuterda qayta ishlab, xalqaro ma`lumotlar bazasidagi ketma-ketliklar bilan solishtirish bo`ldi. «Britancha shtamm»ga xos qator mutasiyalar mavjudligi tasdiqlanganidan keyingina, ma`lumotlar Sog`liqni saqlash vazirligiga taqdim etildi”,–  deyiladi Innovasion rivojlanish vazirligi Axborot xizmati bergan xabarda.

Шарҳлар

Rossiya Turkiya bilan parvozlarni to`xtatdi

13.04.2021, 14:02

Rossiyada COVID-19 yangi koronavirus infeksiyasini olib kirish va tarqalishining oldini olish bo`yicha tezkor shtab Rossiya yo`lovchi aviakompaniyalarining Turkiya va Tanzaniyaning barcha aeroportlariga parvozlarini bir yarim...
O`zbekistonda koronavirusga chalingan 229 nafar bemor og`ir ahvolda

11.04.2021, 12:33

Koronavirusga chalingan 229 nafar bemorning ahvoli og`irligicha qolmokda, shifokorlar ularning hayoti uchun kurashmoqda. Bu haqda Sog`liqni saqlash vazirligi xabar berdi.2021 yil 10 aprel holatiga ko`ra,...
O`zbekistonda 91 yoshni qarshilayotgan onaxon koronavirusga qarshi emlandi

09.04.2021, 21:59

Bugun, 9 aprel kuni Qashqadaryo viloyati Qarshi tumani Qovchin qishlog`iga yashovchi 91 yoshli Oydin Xidirova koronavirusgaqarshi emlandi.1930 yil tug`ilgan, Omontepa mahallasi Navro`z ko`chasi 30-uyda yashovchi...
G`uzorda koronavirusdan kasallanganlar ko`paygani va o`lim holatlari bo`yicha rasmiy ma`lumot berildi

04.04.2021, 16:47

Qashqadaryo viloyati G`uzor tumani hokimligi matbuot xizmati 2 aprel kuni tarqatgan axborotga ko`ra, koronavirusga chalingani gumon qilingan 56 nafar shaxsdan olingan laboratoriya tahlil namunalari (ushbu...