my5
Sevimli

Асқад Мухтор: “Шундай йилларни кўрдикки, бахтли бўлиш уят эди”

МУТОЛАА 06.10.2020, 15:02
Асқад Мухтор: “Шундай йилларни кўрдикки, бахтли бўлиш уят эди”

Ўзбекистон халқ шоири, моҳир таржимон Асқад Мухтор 1920 йил 23 декабрь куни Фарғонада, темир йўлчилар оиласида туғилган.

Асқад Мухторнинг “Пўлат қуювчи” достони (1947), “Ҳамшаҳарларим” шеърий тўплами (1949), “Пўлат шаҳри” очерк ва ҳикоялар тўплами (1950). “Опа-сингиллар” (1954) романи ўзбек аёлининг маънан уйғонишига бағишланган. “Туғилиш” (1961) романида эса ёшларнинг йирик қурилишлардан биридаги иштироки ҳақида ҳикоя қилинади. “Давр менинг тақдиримда” (1964) – иқрор-роман бўлиб, унда яратувчи инсон ва курашчи замондош тимсоли гавдаланади. “Қорақалпоқ қиссаси” (1958) ҳамда “Мангуликка дахлдор” достонларида (1969) Асқад Мухтор тарихий-инқилобий мавзуларга юзланади, қаҳрамонлик феъл-атвор шаклланишини кўрсатади.

У бир қатор адабий-танқидий асарлар муаллифи. А.С.Пушкин, М.Ю.Лермонтов, М.Горький, В.В.Маяковский, А.А.Блок, Т.Г.Шевченко ва бошқаларнинг асарларини ўзбек тилига таржима қилган.

Асқад Мухтор 1997 йил 17 апрелда вафот этган.

                                                                                                 ***

Ўзингники эмас, ўзгаларнинг нодонлиги ҳам ёзишга халақит беради.

                                                                                                 ***

Китоб – бойлик. Лекин сотиб олгани эмас, ўқилгани.

                                                                                                 ***

Чинакам бадиий асар ҳамма вақт жавобсиз саволдир, борди-ю, адиб унда бирор муаммо кўтарган бўлса ҳам, бу – амалда ҳал қилиб бўлмайдиган муаммодир. Агар муаллиф амалда ҳал қилинадиган вазифа қўйса, асосан, очерк ёки мақола бўлади. Ёзувчи эса ташвиқотчи эмас, шоир бўлиши керак.

                                                                                                 ***

Лаганбардор бошлиқнинг эриш нуқтасини билади.

                                                                                                 ***

Танқидчи мисли жарроҳдек: аввал жиндек мақтов билан ухлатиб, кейин операция қилади.

                                                                                                 ***

Ёзувчи саёз жойда чўкади.

                                                                                                 ***

Талант ҳақида куюниб гапирганларнинг ҳаммаси ҳам талантли бўлавермайди. Чунки ҳеч ким ўзини талантсизман, деб ўйламайди.

                                                                                                 ***

Тошнинг бардоши зўр.

                                                                                                 ***

Кичкина бир яхшилик қилиш учун ҳам одам (балки буюк одам) бўлиш керак; катта ёмонлик қилишга кичик одам ҳам қодир.

                                                                                                 ***

Кичкина бир аҳмоқдан қўрқинг (масалан, у “қизил” тугмачани босиб юбориши мумкин).

                                                                                                 ***

Адабиёт фан-техника инқилоби даврида ҳам ишонч билан иш кўриш керак. Экзюпери мақтаган самолётлар ҳозир ҳеч нарсага ярамай қолди. Лекин Митти Шаҳзодаси ҳали узоқ яшайди.

                                                                                                 ***

Ёзувчи ёлғонни тўқийди-ю, ҳақиқатни ёзади.

                                                                                                 ***

Шамол шамни ўчиради. Шунга ўхшаб, айрилиқ ҳам шунчаки хушторликни совитиши мумкин, чин муҳаббатни эса ўт олдиради.

                                                                                                 ***

Ҳақиқат – худодир: уни ҳамма билади-ю, ўзини ҳеч ким кўрмаган.

                                                                                                 ***

Бахт – бойликда, десангиз, ҳамма бахтсиз. Чунки ақллига кўп нарса керак эмас, аҳмоқ эса барибир тўймайди.

                                                                                                 ***

Икки маҳбус қамоқхона панжарасидан ташқарига қараб тураркан, бири ахлат уюмини кўрибди, бири – юлдузларни…

                                                                                                 ***

Хотин кишини қимматбаҳо мўйналарга ўрасанг – совимайди.

                                                                                                 ***

Ҳаёт шундай ажойиб мўъжизаки, ўлим унинг эвазига берилган арзимас бождир.

                                                                                                 ***

Ишламаган тишламайди, дерди амалдор. Ўзи эса ҳамон тишларди. Чунки унинг иши шу.

                                                                                                 ***

Одам маст бўлса, бир ухлаб тургач, ҳушига келади, аҳмоқ эса – асло. Борди-ю, одам ҳам аҳмоқ, ҳам маст бўлса-чи?

                                                                                                 ***

“Мен камтарман” деган одамни камтар экан деб ўйламанг.

                                                                                                 ***

Ҳар бир Шахс – мустаснодир.

                                                                                                 ***

Ёлғон ўзи унча хавфли эмас, унинг ҳақиқатга ўхшаб кетиши хавфли.

                                                                                                 ***

Яхши ният – пештоқ эмас.

                                                                                                 ***

Бир қолипдаги (типовой) иморатлар, бир қолипдаги шаҳарлар худди шундай бир қолипдаги одамлар ва бир қолипдаги фикрловчиларнинг пайдо бўлишига ёрдам беради.

                                                                                                 ***

Деҳқон меҳнати ҳаётнинг илоҳий ақидаси.

                                                                                                 ***

Одамлар сени билмаса ҳам, сен одамларни бил.

                                                                                                 ***

Фақат классика мунозарасиз қабул қилинади. Биз эса классик эмасмиз. Бизнинг асарларимиз қаршиликка учраши, баҳс қўзғаши керак.

                                                                                                 ***

Қадимда бир донишманд айтган экан: “Мен вақтнинг нима эканини биламан. Аммо “Вақт нима?” деб сўрасалар, айтолмайман”. Назаримда, шеърият ҳақида ҳам худди шуни айтиш мумкин: у бениҳоя, у битмас-туганмас.У ўзи рад этган одамгина уни рад этади.

                                                                                                 ***

Аҳмоқ аҳмоқлигини билмай ўлиб кетади, чунки буни ҳеч ким унинг юзига айтмайди.

                                                                                                 ***

Шоир учун асосий иш – кўнгил кўзи билан кўриш; қоғозга тушириш эса – касб.

                                                                                                 ***

Вақт инсон ҳукмида эмас. У – Оллоҳнинг мулки. Шунинг учун судхўрлик (қарз бериб, фоизи эвазига кун кўриш) ҳаромдир. Зеро, судхўр вақтни (ўзига тегишли бўлмаган нарсани) сотади.

                                                                                                 ***

Ёлғончининг ёлғончилиги – унинг энг енгил гуноҳидир.

                                                                                                 ***

Киши ҳаёти — эркинликнинг синовларидан иборат, одам ҳақиқатни эркин синовларидан ўтиб топади. Менинг эрким — менинг шахсимнинг ички ижодий кучи: мен рўпарамда пайдо бўлган тайёр яхшилик ё ёмонлик йўлини танламайман. Яхшилик ё ёмонликни мен ўзим яратаман, бу – менинг эрким. Акс ҳолда шахс камолоти йўқ. Ҳақиқат – менинг машаққатли маънавий ютуғим: у эрким синовларида қўлга киритилади. Менга биров томонидан тақиштирилган тайёр ҳақиқат керак эмас.

                                                                                                 ***

Баъзилар ҳақида яхши гапирсанг, лаганбардор бўласан, ёмон гапириш – хавфли.

                                                                                                 ***

Қариликдан қўрқма, унга ҳали етиш керак.

                                                                                                 ***

Шундай йилларни кўрдикки, бахтли бўлиш уят эди.

                                                                                                 ***

Уни ҳамма талантли ёзувчи деб ҳисоблар эди. Лекин бу тасаввурни ўзи бузиб қўйди: ўзи ҳам шундай деб ҳисоблар экан.

                                                                                                 ***

Физикада оқибат сабабга тенг. Аҳлоқда ҳам шундай.

                                                                                                  ***

“Вақт ўтяпти!” деймиз сал ҳазинлик билан. Бу гапни инсон ўзини овутиш учун ўйлаб топган. Аслида биз ўзимиз ўтяпмиз…

Aгар биз тарихимиз қанчалик улуғ, маънавий меросимиз қанчалик бой, қадриятларимиз нақадар чексиз эканини яхши билганимизда эди… Флобернинг “Ҳақиқат лексикони”да бир гап бор: “Aгар от ўзида қанча куч борлигини билганида, тушовлаб қўйишларига эрк бермасди”. Энди юган солиб уни етаклаб кетишнинг иложи топилмайди, лекин барибир ўтмишни астойдил ўрганиш, билиш керак.

Газета, журналлар ва интернет материаллари асосида Низомжон ИСЛОМОВ тайёрлади

МАНБА: "ДАРАКЧИ" ГАЗЕТАСИ (№ 35 (1114) 01.10.2020)

Шарҳлар

Кун мавзуси: коронавирус
Об-ҳаво: Ташкент
Валюта курси