Mustaqillik bayrami arafasida Samarqand viloyati Narpay tumani hokimi Botir Jabborov “Shuhrat” medali bilan taqdirlanibdi. Bu hokim uchun yaxshi rag`bat. Buning ortida esa ulkan mehnat, mashaqqat va tashabbus yotadi. Xo`sh, bu qanday mehnat ekanki, boshqalarga o`rnak bo`lsa? Hozir hamma hokimlar ham o`zini ko`rsatib, “katta ishlar” qilib, xalq orasida mehr-muxabbatga erishish va respublikada “reyting”ga ega bo`lish ilinjida o`zini o`qqa-cho`qqa urayotgan bir paytda Botir Jabborovning qanday xizmati boshqalarnikidanda e`tirofga sazovor bo`ldi? Davlat siyosati darajasiga ko`tarilgan kambag`allikka qarshi kurashishda Narpay tajribasi qanday? Bu tajriba bilan tuman mas`ullari bizni qanchalik ishontira oldi? Bugun shu haqida so`z yuritamiz.
Uyida to`y bo`lsa-da, ko`chada ishlab yurgan hokim
Narpay tumaniga borganimizdan hokimni qidirishga tushdik. Eshitishimizcha, o`sha kuni hokim uyida to`y. Akasining o`g`lini uylantirayotgan ekan. “to`yda bo`lsalar, bezovta qilmaylik” desak, o`rinbosarlar “u kishi uyida emas, o`quv yili ochilishi bo`yicha maktablarda yuribdi” deyishdi. Xullas, hokim tumandagi 38-maktabda o`qituvchilar va ota-onalar bilan yangi o`quv yilini qanday tashkil etish bo`yicha majlis qilayotgan ekan. Kutib turdik. Chetdan turib hokim akaning xalq bilan suhbatini ham kuzatdik. Dadil gaplar. O`quvchilar uchun etarlicha sharoitlar yaratilayotgani, evaziga bolalardan faqat yaxshi o`qib, Vatanga munosib javob qaytaradigan yoshlar bo`lib etishishlari, bu borada o`zi doim xizmatda ekanligini ta`kidlab, qarsaklar ostida majlisni ham tugatib oldi. Sekin qulog`iga borib kelganimizni aytishgach, hokim yonimizga kelib, bir og`iz uzrini so`rab, o`zi va tumandagi o`zgarishlar haqida gapira ketdi:
— Men avvalo, ta`lim tizimi va ijtimoiy infratuzilmaga e`tiborimni qaratdim. Tumandagi qaysiki chekka qishloqlardagi maktablarga borsangiz, maktabga kirib kelishingizdan binoga kirguningizcha maktablar hovlisi sement qilingan. Bolalarimiz maktabga kirgandan sharoitlarga ega bo`lishsin, tanaffuslarda esa maza qilib o`ynashsin, deya shunday qildik. O`quvchilarimiz yaxshi o`qib, sharoitlarga ega bo`lishsa, bas. Bunday sharoitlar faqatgina maktablar uchun emas, tuman tarixida bo`lmagan ishlardan biri sifatida o`rnatilayotgan suv-oqava tizimini misol keltirishimiz mumkin. Bundan tashqari, mahalliy va chet el investorlari homiyligida bir nechta qo`shma korxonalarning qurilishi ham tuman byujdeti uchun katta foyda keltiradi. Hali qiladigan ishlarimiz ko`p.
“Uyingizda to`y ekan, siz esa majlis o`tkazib yuribsiz”, degan savolimizga Botir Jabborov:
“To`y yoshlarniki, ish esa kutib turmaydi. Maktabga tayyorgarlik bo`yicha ota-onalar va o`qituvchilar fikrini bilishimiz kerak. Yangi o`quv yiliga tayyormiz. Ota-onalar ham o`qishning maktabda boshlanishi tarafdori”, deya javob berdi.
Kambag`allikka qarshi kurashish bo`yicha Narpay tajribasi
Kambag`allikka qarshi kurashish, “temir daftar” yuritish bo`yicha tumanda qanday o`ziga xoslik borligiga qiziqdik. Asosiy qismi suvsiz cho`l bo`lgan Narpay tumanida bu muammo qanday echimga ega? E`tiborimizni tortgani tumanda kambag`al oilalarga ko`mak ko`rsatish asnosida bir tomonlama yondashilmagan. Oilalarga ham moddiy yordamlar, ham issiqxona qurib, ham takroriy ekin uchun er, parranda berib, kerak bo`lsa uy ham qurib berib “temir daftar”dagi aholi bilan tizimli ishlashayotganligi bizni xursand qildi. Har taraflama qo`llab-quvvatlash bilan ehtiyojmand oilalar o`zlarini tiklab olayotganligini o`z ko`zimiz ko`rib, guvohi bo`ldik. Birgina misol sifatida Umid MFYda istiqomat qiluvchi 11 nafar oila a`zolariga ega Nizom Baratov xonadoniga yuqoridagi barcha yordamlar ko`rsatilgan.
“Bir yordam bo`lsa, shuncha bo`libdi-da”
“Mana, davlat tomonidan barcha yordamlarni olyapmiz. Endi bizdan talab qilinadigani ishlab, o`zimizni tiklab olish. Tuman hokimligi yordami bilan men va ikki o`g`lim fermer xo`jaligiga ishga joylashtirildik. Har birimizga 800 ming so`mdan oylik belgilandi. Tekinga 1 sotokli issiqxona qurib berildi. Uning yarmiga hozir loviya ekkanman. Qolganiga endi ko`kat ekmoqchiman. Yana 100 ta tovuq ham keltirib berishdi. Kuniga 25-30 ta tuxum bor. Uniyam sotamiz, sotilmaganini eymiz. Takroriy ekin uchun ham 20 sotok er berishgan. Uyoqqa sabzi ekkanmiz. Nasib bo`lsa, 10 mln. so`mgacha daromad olish niyatimiz bor. Yaqinda har birimiz uchun 220 ming so`mdan jami 2 mln. 420 so`m yordam puli ham berib ketishdi. Uyimizning shefiri yo`q edi. 50 ta shefir va taxtalar ham yordam qilishdi. Bir yordam bo`lsa, shuncha bo`libdi-da. Shundan kelib chiqib, endi oylik daromadimizni o`zingiz hisoblayvering”, - deydi hursandchilik kayfiyati bilan Nizom aka Baratov.
Xulosa o`rnida
Birgina oila misolida ehtiyojmand oilaga ko`rsatilgan yordamni ijobiy baholash mumkin. Lekin birgina oila misolida tumandagi kambag`allikka qarshi kurashish darajasiga baho berish noto`g`ri. Shunday ekan, Narpay tumanida bu borada qilinayotgan ishlarni o`rganishda davom etar ekanmiz, katta tadbirkorga aylanib, endi Rossiyaga ketmaslikka qaror qilgan yigit, cho`lda 170 metrdan suv chiqarib, 75 ta “temir daftar”dagi oilalar bilan birgalikda kooperativ bo`lib ishlayotgan tadbirkor bilan ko`rishib (bular haqida keyingi maqolalarimizda) va bunday kooperasiyalar soni bir nechtaligini guvohi bo`lib, tuman sektorlari rahbarlarining boshqa tumanlarga namuna qilgulik mehnatlarini ijobiy baholash mumkin bo`ladi. Shu o`rinda aytish kerakki, tuman rahbarlari bir paytlar bo`lganidek, faqat “paxta plani” bilan mashg`ul emas. Kambag`allikka qarshi kurashish bo`yicha esa endi ular o`z tajribasi va strategiyasiga ega.
Sardorbek Rahmonqulov
