Sevimli

​GIPERg`amxo`rlik bolaga ziyon etkazadimi?

SUG'DIYONA 08.04.2017, 11:29
Teglar: Ona va bola
​GIPERg`amxo`rlik bolaga ziyon etkazadimi?

Bolasini «erkalatib tashlagan»lar to`g`risida, albatta, eshitgansiz, yoki aksincha, «bolaga nafas olgani bermaydi»gan tanishlaringiz ham bordir. Aslida, bu ikki bir-biriga qarashning zamirida bir narsa – giperg`amxo`rlik yotadi. U esa... ruhiy zo`ravonlikning bir ko`rinishi, deb tasniflanadi, ruhshunoslar tomonidan.

Uning ikki turi mavjud

Birinchi turida, haddan ziyod mehr ko`rsatiladi. Bunday oilada «kichkintoyi»ni xafa qilmaslik, qiynab qo`ymaslik uchun barcha sharoitlar yaratilgan. Kap-katta bolani kiyintirib, qoshiqda ovqatlantirib qo`yish oddiy holat. Uning har qanday istagi so`zsiz bajariladi. Yuzaga kelishi mumkin bo`lgan har qanday qiyinchiliklar kattalar tomonidan bartaraf etiladi, hech qanday sababsiz bola rag`batlantiriladi.

Ikkinchi turida, ona – yosh «Farmonbibi» yoki ota – «Napoleon», ya`ni aytganlari aytgan, deganlari degan bo`lishini istaydiganlardan. Bolalar ular o`rnatgan qonun-qoidalarga so`zsiz rioya etishi shart! Kattalar kichkintoydan butkul itoatni va bu itotgo`ylikdan bola o`zini baxtli his qilishi kerakligini talab qiladilar.

Sabablari nimada?

Aksariyat hollarda giperg`amxo`rlik ota-onalarning komplekslari va omadsizliklari zamirida vujudga keladi. Jumladan:

- o`ziga past baho berish;

- atrofdagilar bilan chiqisha olmaslik (bunday muammoga duch keladigan ona yoki ota o`z diqqatini butkul bolaga qaratadi);

- yolg`izlikdan qo`rqi;

- qarilikdan qo`rqish;

- o`zlarining yoshlikda mehrga to`ymaganlari;

- bolaning hayotidan doimiy qo`rquv va vahima.

Agar ota-onaning birortasi g`amxo`rlikni haddan ziyod oshirib yuborayotgan bo`lsa, demak uning ruhiyatida biror salbiy o`zgarish, masalan, stress yoki depressiyada bo`lishi mumkin. (undov bilan)

Oqibatlari:

- bola mustaqil qaror chiqara olishga qodir bo`lmay o`sadi;

- ulg`aysa-da, o`zini yosh bola deb his qiladi;

- o`ziga ishonchi bo`lmaydi;

- omadsizlik, irodasizlik;

- kurashish nimaligini bilmaydi, bo`sh-bayov;

- o`ziga past baho berish;

- birovlarning fikri bilan yashash, izmiga tushib qolish;

- odamlar bilan munosabatga kirishishga qiynalish.

Eng oddiy belgilari:

- Ona doim bolasi nima kiyishi kerakligini aytadi;

- bola nimani va qanday ketma-ketlikda eyishi kerakligini hal qiladi;

- ota-ona bolani qaerga aylantirishga olib chiqishini va u erda nima bilan mashg`ul bo`lishini aniq biladilar;

- bola uy vazifalarini faqat otasi yoki onasi bilan birga bajaradi;

- ota-ona bolasi kim bilan do`stlashishi mumkin, kim bilan mumkin emasligini hal qiladilar.

Statistik ma`lumotlarga qaraganda, ota-onalarning 40 foizi farzandlariga giperg`amxurlik qilishar ekan.

Nima qilish kerak?

Agar haddan tashqari g`amxo`rlik sizga yot illat bo`lmasa, quyidagi tavsiyalarimizdan foydalanishingiz mumkin:

1. Avvalo, farzandingizni emas, unga bo`lgan munosabatingizni o`zgartiring.

2. «Kattalarni gapiga kirsangchi», «quloqsiz», «qaysar» degan gaplarni qo`llamaslikka harakat qiling.

3. Bolaning o`ziga tanlov huquqini bering. Nima eyishni, nimani kiyishni, qaysi o`yinchoqlari bilan o`ynashni, bo`sh vaqtini qanday o`tkazishni, kim bilan muloqot qilishni o`zi tanlasin.

4. Farzandingizning tanlovi va istaklarini hurmat qiling.

5. Bolaga erk bering. O`zi do`stlashsin, o`zi dars qilsin. Agar muammolarga duch kelsa, – o`zi maslahat so`raydi. Ana o`shanda ham ko`rsatma emas, maslahat bering, tavsiyangizdan foydalanish yoki foydalanmaslik ham uning ixtiyorida.

Avval farzandingiz to`satdan berilgan erkinlikka o`rganolmay, esankirab qolishi mumkin. Axir u o`zi qaror chiqarib, zimmasiga yuklangan vazifalarni mustaqil bajarishga o`rganmagan. Biroq tez orada uning qanchalar to`g`ri qarorlar chiqara olishiga va uning qanchalar mustaqil harakat qila olishiga ajablanasiz.

NAZOKAT tayyorladi.

Sharhlar

ShIFOKORLAR VA TURMUSh O`RTOG`INING TALABIGA KO`NMAY, NOGIRON BOLANI VOYaGA ETKAZGAN AYoL (FOTO)

07.07.2017, 11:59

1988 yilda xitoylik Szou Xongyan (Zou Hongyan) o`g`ir farzand ko`rgan edi, deb yozdi Pozitivno.me nashri . Ammo tug`ruq asoratsiz o`tmadi. Ayolning o`g`lida serebral falajlik aniqlanib,...
​Amerikalik ayol semizligi uchun o`g`lini yoqib yuborishga harakat qildi

06.07.2017, 16:42

Amerikalik polisiyachilar qabristonda ro`y bergan voqeani o`rganmoqda, deb xabar berdi Ntv.ru nashri. 48 yoshli Sherri Rixter o`g`lining haddan ortiq semizligi tufayli undan qutulmoqchi bo`ldi. Ayol...
​Lola har bir ona farzandiga tez-tez aytishi lozim bo`lgan 6 ta iborani sanab o`tdi

04.07.2017, 11:06

Xonanda Lola Instagram`dagi sahifasi orqali yosh bolalarga ota-onalar tomonidan tez-tez aytilishi kerak bo`lgan iboralarni yozib qoldirdi. “Farzandingiz og`ir-bosiq, baxtli, o`ziga ishonchi yuqori bo`lib ulg`ayishini, eng...
​Tayvanda qarimaydigan ayollar oilasi yashashi aniqlandi (Foto)

29.06.2017, 16:48

Tayvanda yillar o`tgan sari qarimaydigan ayollar oilasi yashashi aniqlandi, deb xabar berdi Tengrinews.kz nashri.Mazkur oilada nafaqat uch opa-singil, balki ularning onasi ham juda yosh ko`rinadi....