2014 йил 14 май куни “Ўзбекистон Pеспубликасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида”ги қонуни қабул қилинганди. Унга кўра коррупциянинг ҳар қандай кўриниши, жумладан, пора берган ёки пора олиш-беришда воситачилик қилган шахсларга нисбатан жиноий жавобгарлик янада кучайтирилган. Қисқаси, пора олиш ҳам, бериш ҳам, унга воситачилик қилиш ҳам жиноят. Жиноят эса жазосиз қолмайди...
53 ёшли Азим Оғаев (исм-фамилиялар ўзгартирилган) 2014 йил апрель ойидан 2018 йил 3 августга қадар бўлган вақт оралиғида Когон тумани ИИБ Ёнғин хавфсизлиги бўлинмаси 11-касбий ёнғин хавфсизлиги қисми бошлиғи лавозимида ишлаган. 2017 йил майда Шавкат Салимовнинг ишончига кириб, уни Бухоро вилоят Ички ишлар бошқармаси Ёнғин хавфсизлиги бошқармасига ишга киритишга ёрдам беришни ваъда қилади. Шавкатни лаққа тушириб, Пичоқчи қишлоғидаги уйида 2017 йил ундан 1.500 АҚШ долларини “қуртдек” санаб олган.
"ХИЗМАТ ТЕКШИРУВИДАН СЎНГ ИШДАН БЎШАТИЛДИМ"
Судланувчи Азим Оғаев судда айбига тўлиқ иқрорлик билдирди.
— 2017 йил майда танишим Хайрулло Шералиев қўнғироқ қилиб, жиянини Ёнғин хавфсизлиги хизматига ишга жойлаштиришга ёрдам бериш лозимлигини айтди. 3 кун ўтиб, Шавкат Салимов уйимга 1.500 АҚШ доллари олиб келди. Шавкатга пул ҳақида умуман ҳеч нима демагандим. Лекин ишга жойлаштириш учун пул керак бўлмаса, қайтариб беришимни айтгандим. Унга бу пуллар ишга жойлаштириш учун керак бўлиб қолишини айтганман. Шавкат Бухоро вилоят ИИБ ЁХБ кадрлар бўлимига ҳужжатларини топшириб, ишга кириш учун навбатга ёздириб қўйилган. Шавкатни ишга олишга ваколатим бўлмаган. У тегишли текширувлардан ўтиб, 2017 йилнинг июлида Вобкент тумани ИИБ ЁХБга эркин ёлланган ўт ўчирувчи вазифасига ишга жойлашган. Шавкатни ишга жойлаштириш учун ҳеч ким билан гаплашмаганман, пул ҳам бермаганман. Ундан олган пулларни уйимда сақлаганман. У ўзини шаҳодатланган ходим лавозимига ишга жойлаштиришни сўраганди. Бу штатларда ҳозир бўш жой йўқлиги, жой бўшаб қолса шаҳодатланган ходим лавозимига ишга ўтиши мумкинлигини айтгандим. 3 ой вақт ўтгач, Шавкат ойлик маоши камлигини айтиб, ўз хоҳиши билан ишдан бўшаган.
У “Формалик” ишга жойлаштиришни сўраган, ундай ишга жойлаштириш ваколатим йўқлигини тушунтирганман. 2017 йил сентябрда Шавкат қўнғироқ қилиб, Ғиждувондаги ресторан ёнига тезда етиб келишимни сўради. Учрашдик, “тоғам”, деб таништирган, кейинчалик билишимча Ботир Эралиев ҳам бор эди. Ботир менга Навоий вилояти Учқудуқ туманида терговчи вазифасида ишлаганини айтиб, Шавкат ҳаракатларимдан норози бўлиб ёзган аризани кўрсатди. Шу ариза билан “портал”га мурожаат қилишини айтиб, 1.500 АҚШ долларини қайтаришимни сўради. Эртасига эрталаб Бухородаги “Карвон бозор” олдида Шавкат билан учрашиб, пулни қайтардим, иккови санаб олишди. Ҳатто пулни олгани ҳақида тилхат ёзиб берди. Сўнг улар ўртасида нима бўлганини билмайман. Бир йилга яқин вақт ўтиб, мени вилоят ИИБга чақиришди. Бўлган воқеани айтиб бериб, тушунтириш хати ёздим. Тегишли ҳужжатлар расмийлаштирилди, хизмат текширувидан сўнг ишдан бўшатилдим. Айбимга тўлиқ иқрорман. Қилмишимдан чин кўнгилдан пушаймонман.
Ғиждувондаги фермер хўжалигида ишчи вазифасида ишлайдиган 40 ёшли Шерали Қувватов бой “таржимаи ҳол”га эга. Унга муқаддам 2018 йил 10 сентябрдаги ҳукмга кўра, ойлик иш ҳақининг 20 фоизини давлат даромади ҳисобига ушлаб қолган ҳолда 2 йил ахлоқ тузатиш ишлари жазоси тайинланганди. Бироқ у эски “ҳунари”ни давом эттириб, 2017 йил сентябрда осон пул топиш мақсадида ҳамтовоғи Ботир Эралиев билан Шавкат Салимовнинг ишончига киради. Унга “Ўзбекистон темир йўллари”да танишлари борлиги, уларга 1.300 доллар берса, компаниянинг Навоий шаҳридаги бўлимига ишга жойлаштиришини ваъда қилади. Ундан Даштак қишлоғидаги уйида Шавкатдан 2018 йил сентябрда 1.300 доллар нақд пулларни устомонлик билан қўлга киритади.
“Кўр кўрни қоронғуда топади”. 52 ёшли, Ғиждувондаги “Муҳаббат Омади” масъулияти чекланган жамиятда ишчи вазифасида ишлайдиган Ботир Эралиевнинг “таржимаи ҳоли” ҳам шеригиникидан кам эмас. Бу хавфли рецидивист муқаддам 2012 йил 15 августда судланиб, озодликдан маҳрум қилиш ва 2018 йил 10 сентябрда ойлик иш ҳақининг 20 фоизини давлат даромадига ушлаб қолган ҳолда 2 йил ахлоқ тузатиш ишлари жазоси тайинланган бўлса-да, тегишли хулоса чиқармаган. У жиноятга қўл урганида судланганлик ҳолати тугалланмаганди. “Букрини гўр тузатади”, деганлари шуда.
"УЛАРНИНГ "ОЛДИ-БЕРДИ"СИДАН ХАБАРИМ ЙЎҚ"
Судланувчи Шерали Қувватов судда айбига қисман иқрорлик билдирган.
— Анча йиллардан буён уйимда фолбинлик қиламан. Ёнимга ҳар куни кўплаб одамлар келиб, ишлари юришмаётганини айтишади, гоҳида соғлигидан шикоят қилишади. 2017 йил сентябрда нотаниш бўлган Шавкат Салимов келиб, ишлари юришмаётганини айтди. Ҳаққига дуо қилишимни сўради, дуо қилдим. Орадан анча вақт ўтиб, менга қўнғироқ қилиб, таниши Ботирга ишга жойлаштириши учун пул бергани, уни алдаб, пулларини бермаётгани ҳақида айтди. Шавкат уйимга келганда “шеригингизга қўнғироқ қилинг, пулни берсин”, деди. Ботирга қўнғироқ қилиб: “Шавкатнинг иши нима бўлди? Ҳал қилиб беринг”, дедим. Аммо уларнинг олди-бердиларидан хабарим йўқ. Шу вақтда худди шунга ўхшаш ҳолат Вобкентда яшовчи мижозим Фардис билан ҳам содир бўлганди. Унинг ота-онаси ҳам келиб, Ботирдан пулларини олиб беришимни талаб қилган. Ботирни 2000 йилдан бери танийман, ўша вақтдан бери ҳаққига дуо ўқитиш учун келиб кетарди. Ботир билан ўртамизда қарз олди-бердиси, келишмовчилик, шахсий адоват йўқ. Оилавий шароитим ва касалмандлигимни инобатга олиб, қонуний енгиллик беришингизни сўрайман.
Бобораҳим АЧИЛОВ, жиноят ишлари бўйича Бухоро вилоят Ғиждувон туман судининг судьяси:
— А. Оғаев Жиноят кодекси 168-моддасининг 1-қисмида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбли деб топилди. ЖКнинг 45-моддаси билан 1 йил 6 ой муддатга мансабдорлик ва моддий жавобгарлик ишларда ишлаш ҳуқуқидан маҳрум қилиниб, ойлик иш ҳақининг 20 фоизини давлат даромадига ундириш шарти билан 1 йил 6 ой муддатга ахлоқ тузатиш ишлари жазоси тайинланди.
Ш. Қувватов Жиноят кодекси 168-моддаси 2-қисмининг “б” банди ва 28, 211-моддаларининг 1-қисмида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбли деб топилди. ЖКнинг 61-моддаси ва 59-моддасининг 8-қисмига асосан узил-кесил 3 йил 6 ой муддатга озодликни чеклаш жазоси тайинланди.
Б. Эралиев 168-моддаси 3-қисмининг “б” банди ва 28, 211-моддасининг 1-қисмида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбли деб топилди. ЖКнинг 61-моддаси ва 59-моддасининг 8-қисмига асосан узил-кесил 3 йил 10 ой муддатга озодликни чеклаш жазоси тайинланди.
Ҳукм қонуний кучга киргач, судланувчи Б. Эралиев томонидан Бухоро вилоят ИИБ депозит ҳисоб рақамига 2018 йил 5 сентябрда топширилган 10.175.399 сўм пулларни пора предмети сифатида давлат фойдасига ўтказиш белгиланди.
Жабрланувчи Ш. Салимовга жиноят оқибатида етказилган моддий ва маънавий зарарларни ундириш юзасидан тегишли ҳужжатларни илова қилган ҳолда фуқаролик судига мурожаат қилиш ҳуқуқи борлиги тушунтирилди.
Садоқат АЛЛАБЕРГАНОВА, журналист
