Кўнгилни кўз ёш тўла челакка ўхшатадиган бу ижодкор, сўздан “хамир қориб”, ўша “челак” сувидан ишлатиб “нон ёпади”. Унинг бу “маҳсулоти” эса доим харидоргир. Кўнгил одами бўлган бу суҳбатдошимиз — Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Алишер ФАЙЗ...
— Бир йилдан буён матбуотда интервью бермаётганингизга бирор жиддий сабаб борми?
— Ёш улғайгани сари гапиришдан аввал йўлга қўйилиши керак бўлган ишлар хусусида ўйлаб қоляпман. Фикр билдирадиганлар икки тоифа бўлади. Бири “айтганимни қил”, иккинчиси “амалимни бажар”, деркан. Биринчи тоифадан иккинчи тоифага ўтиш истагидаман. Шу сабаб гапиришдан кўра, кўпроқ ўйлаш ёқяпти.
— “Ёлғон экан-ку!” қўшиғингиз “Йил қўшиғи-2014” дея эътироф этилди. Бироқ “Бахтлимисан, айт?”, “Кўришамиз” тароналарингиз ҳам ғолибликка даъвогар қўшиқлар рўйхатида бор эди. Назаримда, “Бахтлимисан, айт?” ғолиб бўлишини истагандингиз-а?
— Ҳа, лекин “Бахтлимисан, айт?” қўшиғини ёзишдан муддао мукофот олиш бўлмаган. Аслида фарзандли бўлганимда туғруқхонадан чиқиш жараёнидаги видеога қўйиш учун ёзилганди. Бу қўшиқни мухлисларга тақдим этиш режамда ҳам бўлмаган. Шу сабаб клип ҳам суратга олмаганмиз. “Ёлғон экан-ку!” — кўҳна, миллий оҳангда яратилган қўшиқлардан. Чунки у болалигимда эшитган қўшиқларимни ёдга солади. Бу қўшиқ “Йил қўшиғи”, дея эътироф этилганида дастлабки фикрим ўзгарди. Боиси, тақдимот куни учта хонадонда хурсандчилик бўлди. Ҳар бир қўшиқнинг шоир ва бастакори ҳам тақдирланганди-да. Бастакор Фазлиддин Раҳмонов, шоир Насрулло Садрий. Шеър муаллифи ҳаёт бўлмагани учун мукофотни фарзанди қабул қилиб олди. “Ёлғон экан-ку!” қўшиғим ғолиб бўлиб, қувончни бўлишиш имкони туғилганидан мамнун бўлдим.
— “Эътироф-2014” тақдимотидан сўнг “Мукофот менга насиб этганида Улуғбек Раҳматуллаев ғолиб бўлганида қувонганимчалик қувонмасдим”, дедингиз. Атрофдагиларнинг ютуғидан қувониш, бу — ўзингиздаги кибрни енгишми?
— Ҳа! Муваффақиятга эришиш учун атрофдагиларнинг ютуғидан қувонишни ўрганиш керак, назаримда. Тўғри, “Эътироф” кутишга арзийдиган мукофот. Ҳатто баъзи ҳамкасбларимнинг кайфияти тушганини ҳам кўрдик. Лекин қувончимнинг сабаби аввалдан Улуғбек Раҳматуллаев мукофот олди-ю, мен югуриб бориб, табриклаганимни хаёлдан ўтказгандим. Ниятим холис экан, қолаверса, самимиятни қадрлайман. Улуғбек ака чиндан мукофотга лойиқ ижодкор!
— Ҳамкасбларингизнинг сизга манзур келмаган жиҳатлари ҳақида ҳам очиқ фикр билдира оласизми ё “Сен менга тегма, мен сенга тегмайман”, қабилида иш тутасизми?
— Кимнингдир хатосини кўрсам, аввало “менда шу хато йўқмикан?”, деган савол туғилади. “Ақлли одам хатосини такрорламайди”, деган фикрга қўшилмайман. Аслида ақлли киши бошқаларнинг хатосини такрорламайди. Ижоддаги хатолар табиий жараён, боиси, ҳаракат қилган кишигина хато қилади. Хато қилишдан қўрқишнинг ўзи хато. Дўстона муҳит вужудга келиб қолса, фикримни эҳтиёткорлик билан етказишга ҳаракат қиламан. Чунки ҳаётдаги шиорим — кўнгилга озор бермаслик. Ўзимга ўзим “Бунча арзонсан кўнгил?” деган саволни кўп бераман. Лекин ўрни келганда у жуда қиммат бўлади. Ҳаммага бирдек ёқолмаймиз, ахир. Лекин бу — барчанинг кўнглини олишга ҳаракат қилма, дегани эмас. Ўзимнинг кўнглимни ҳам ранжитиб қўймасликка уринаман.
— Айни дамда 19 майдан 24 майгача бўладиган “Дилга яқин” номли концерт дастурингизга тайёргарлик ишлари билан бандсиз. Концерт кунлари бир кунга кўпайибди...
— Бу зиммамга яна бир карра масъулият юклади. Ҳар йили устозим Озодбек Назарбековнинг апрель ойида бўладиган концертида шогирд сифатида хизмат қила туриб, “Концертимга шунча одам келармикан-а?” дейман. Бу савол ташриф буюрувчиларга бўлган миннатдорчилик ҳисси сабаб туғилади. Гоҳида эса қимматли вақтини ажратиб келган мухлислар кетган фурсатларига ачинмасмикан, деган ўй менга уйқу бермайди. Тайёргарлик вақтида ижодий жамоага ҳар доим бир гапни айтаман: мўлжал — юрак! Концертда биринчи навбатда излайдиганим — самимият. Мухлисларнинг кўзидаги мамнунлик, меҳр тафтини кўрганимда саҳнада бамисоли балиқдек сузаман. Мухлислардаги “бу йил концерт қандай бўларкан?” деган савол ижодий жамоамизда ҳам бўлади. Фарқи шундаки, саволга жавоб топиш вақти мухлислар залда, биз саҳнада бўламиз (кулади).
— Концертга ташриф буюрувчиларнинг сони камаймаётганини Алишер Файз номи ушлаб турибди, деб баҳолаш тўғрими ё қўшиқларингиз ўз “умри” билан яшаяптими?
— Тасаввур қилинг, катта ижодий жамоадаги ҳар бир киши машинанинг қайсидир қисми. Бирорта қисм бўлмаса, машина тўлақонли юра оладими? Қайсидир томони машинанинг номи бўлиши ҳам мумкин. Лекин шу номга қўшиқлар орқали етиб келдим-ку! Тўғри, бу мавзуни ўйламайман, дея олмайман. Бироқ ўйлашдан кўра, ҳаракат қилишни афзал биламан. Концерт кунлари келгунига қадар устозимнинг бошини оғритиб юбораман. Ижодий жамоа Алишер Файз учун ишлайди, шу жумладан, мен ҳам шу ном учун меҳнат қиламан. Саҳнадагина Алишер Файзман, қолган вақт ижодий жамоанинг бир вакилиман, холос. Фақат “рул”нинг ўзи билан машина жойидан қимирлолмайди, ахир. 4200 нафар мухлис битта қўшиққа ҳар хил таассуротда қарсак чалади. Уларни бирлаштирадиган нарса нималигини эса қидиряпман... Очиғи, тинмай қўшиқ тақдим қилишни истамайман.
— Тан олиш керак, ижодингизда сон эмас, сифат устунлик қилади.
— “Қуш уясида кўрганини қилади”, деб бежиз айтишмаган, ахир (самимий жилмаяди).
— Ҳар бир қўшиғингиз орасидаги муддатни тўфондан олдинги тинчликка ўхшатаман...
— Кўнгил одами бўлганим учун “насиб қилган қўшиқнинг ўзи келади”, деб хотиржам юраман. “Ёмон қўрқдим” каби оммалашган қўшиқларим бу ҳақиқатни англашимга сабаб бўлди. Ижодда чуқурлашишни ёқтирмайман.— “Янги қўшиқ чиққанидан бошлаб, эскиришга қадам босади. Шу жиҳатдан ижод қилишга ўргандим”, дегандингиз, бу фикрингиз ўз кучини йўқотдими?
— Қўшиқни аслида янги-эски, деб эмас, балки эси кирган ва ўртача қўшиқларга ажратаман. Вақт кўп нарсани тезлаштириб юборяпти. Тасаввур қилинг, кўчага чиқдингиз, ҳамма шошиляпти. Бироқ бу мен ҳам югуришим керак, дегани эмас-ку! Кўп кузатиладиган ҳолат: бастакор ё мусиқа безакчисига қўшиқни олиб бориб, тезроқ битириб беришини сўраймиз. Ҳаётимизнинг ҳар бир “бекати”ни босиб ўтишимиз кераклигидан келиб чиқсак, умримизни ўзимиз тезлаштириб юбормаётганмиканмиз? Ахир ундан олинадиган завқ қаерда қолади? Одатда ижодда ақлга эмас, кўнгилга “енгиламан”, унинг бебошлиги ёқади...
— Ўзингиз билан овора бўлиб, яқинлар дийдоридан узилиб қолаётганингиз, эртага бугунни тополмаслигингиз ўйлантирмайдими? “Мега юлдуз” бўлган тақдирингизда ҳам жигарлар олдидаги мажбурият ўша-ўшалигича қоладику!
— Санъаткорда қатъий тартиб йўқлигини, йўқлаб келишганида, бирга бўлолмаслигимни яқинларим тушунишади, бу менинг бахтим. Бу хатони тўғрилаш учун жигарларимга бир ойда бир, оила аъзоларимга эса ҳафтада бир маротаба барча ишни четга суриб, “оила куни” ўтказишни йўлга қўйдик.
— Имиджингизни ўзгартириб, Наманганга — уйга борганингизда онангиз “Кимга ўхшаб олдинг?” деб бурчакка турғизиб қўйиб, роса уришгани ёдингиздами? Ёшлигингизда гап эшитиш учун турадиган бурчак ҳозир ҳам борми?
— Бор-у, лекин кам тураман (кулади). Боиси улғайгач, бамаслаҳат иш қилишга одатланаркан, киши. Хатога йўл қўйилса, қандайдир воқеа сабаб ҳаётнинг ўзи сизга кўзгу тутгандек айбингизни кўрсатиб қўяди. Натижада бурчакка ҳожат қолмайди.
— Алишер Файз, деганда аввало, “самимий, доим қўли кўксида, юзидан табассум аримайди”, деган таъриф янграйди. Бу жараёнда қайси бири “чарчайди”, ичингиздаги романтик Алишерми ё реал ҳаётдаги Алишер?
— Ҳеч бири чарчамайди! Лекин ростини айтаман, битта камчилигим — кайфиятим йўқ бўлса, қанчалик буни яширишга уринмай, баъзида бу қўлимдан келмайди. Самимийлигим, табассумим, қўлимнинг кўксимда туриши, бу — Алишернинг табиати.
— Бугунги кунда эришишни истаган айрим чўққиларингиз майда нарсалардек бўлиб кўринадими? Шундай пайтларда “қанчалик майдалашган эканман?” деган ўй хаёлингиздан ўтадими?
— Эришишни истаган чўққим майдалигини эмас, камтарона меҳнатимга тақдир катта мукофот берганини тушундим! Яқинда томоғим қаттиқ оғриб, бир пиёла чойни “қирққа бўлиб” ичдим. Оддий чой ичишнинг ўзи қанчалик катта бахт эканини англадим. Шундан келиб чиқсак, эришган ҳар бир ютуғим мен учун қадрли.
— Одамлар мевали дарахтнинг ёнига келади. Бугунги кунда “мева”сиз қолган “дарахт”лар талайгина. “Мева” беряпсиз, атрофингизда “харидор” кўп. Лекин ҳар қандай дарахт ҳам кун келиб, мева беришдан тўхтайди. Сиз ҳам худди шундай ҳолга тушганингизда, сиз билан бирга бўладиган “харидор”лар борлигига ишонасизми?
— Тўғри, бу ҳақда ўйлаганман. Лекин бу ҳаракатим нотўғри эканини тушундим. Ҳамма нарса ниятга боғлиқ экан. Қадим замонда маслаҳатгўй кишининг олдига бир одам келиб, “Қийинчиликни қаранг”, деб нолиса, “Тўғри, қийин вақт бўлиб қолди”, дебди. Иккинчи киши келиб, “Қийинчиликка қарамай одамлар ҳаракатда. Асосийси, одамларнинг умиди сўнмаган”, деса “Тўғри”, дебди. Шунда атрофдагилар “Нега икки кишининг гапини бир вақтда маъқулладингиз?” дея ҳайратланишибди. Донишманд “Ҳамма ўз қаричи билан ўлчайди”, деган экан... Ўзимни энг охирги ўринда ўйлайман. Истагим ён-атрофимдагиларга керакли инсон бўлиш!
