2016 yil 5 iyul kuni Turkiyada mamlakat hayotiga, iqtisodiyotga va kelajakka ta`sir ko`rsatgan davlat to`ntarishiga urinish sodir bo`ldi. O`shanda Gulen oqimidan iborat Turkiya qurolli kuchlarining bir guruh harbiy xizmatchilari 2016 yil 15 iyuldan 16 iyulga o`tar kechasi mamlakatda hokimiyatni qurolli ravishda egallab olishga urinishdi. Mamlakat rahbariyati va huquqni muhofaza qilish organlari hamda oddiy fuqarolarning harakatlari tufayli xoinlarning harakatlari qat`iyat bilan bostirildi. To`ntarishda 250 kishi vafot etdi. Oxirgi tuzatishlarga ko`ra 2016 yilning 15 iyul kunida xiyonatkor davlat to`ntarishiga urinishda 251 nafar fuqaro shahid bo`lgan deyiladi. Shuningdek, 2196 nafar fuqaro jarohat olib, faxriylarga aylanishdi.
“Terrorizm va Fetullah Gulenning terrorchi tashkiloti bilan kurashish jarayonida harbiy to`ntarishga urinishning oldini olishga erishildi. O`sha kuni bizning chaqirig`imizga javob bergan xalqimiz bilan birgalikda g`alaba qozondik. Mening xalqim eng chuqur ehtiromga loyiqdir. Bir shoir aytganidek, “Sen yur va sening xalqing orqangdan boradi”. Xudoga hamdu sanolar bo`lsin, xalq orqamizdan bordi va bizni yolg`iz qoldirmadi. Bir lahzada xalq mamlakat maydonlariga chiqdi va aeroportni to`ldirib yubordi. Ammo bu kurashning bir xususiyati bor. Xalqimiz tanklarning ostiga yotdi, F-16, F-4 qiruvchi samolyotlardan qo`rqmadi, vertolyotlardan uchgan o`qlarni ko`kragi bilan to`sdi. Shoir aytganidek: “Va ko`kragimiz bilan haqoratomuz oqimni daf qilaylik”. Xalqimiz ko`ksini qalqon qilib mana shunday xoinona harbiy to`ntarishni to`xtatib qoldi. Xalq o`z maqsadiga erishdi, chunki uning kelajagi va mustaqilligining kafili imon edi”, - degan edi 2016 yil 4 avgust kuni Rejep Tayyip Erdo`g`an.
Shundan beri har yili 15 iyul kuni Prezident xalqqa murojaat qiladi. Shu kuni Demokratiya va milliy birlik kuni doirasidagi tadbirlar Turkiya davlati rahbari ma`muriyati homiyligida bo`lib o`tadi, fuqarolar harbiy to`ntarishga urinish qurbonlarining qabrlarini ziyorat qildilar.
To`ntarish uyushtirilgan joylarda xotira tadbirlari bo`lib o`tadi.
Xotira tadbirlari, shuningdek, Turkiyadagi harbiy to`ntarishga urinish kuni sodir bo`lgan va puttistlarga qarshilik ko`rsatish ramziga aylangan asosiy voqealar sodir bo`lgan joylarda bo`lib o`tadi.
Xususan, 2016 yilda davlat to`ntarishi uyushtirilgan Buyuk Milliy Majlisi (Parlamenti) binosi, Prezident majmuasi, Anqaradagi Gelbashi mintaqasidagi Maxsus kuchlar o`quv markazi, Qahramankazan metropoliteni, Milliy iroda maydonida tadbirlar uyushtiriladi.
Bundan tashqari, bu to`ntarish tunda Marmaris viloyatidagi Prezident Erdo`g`an turgan mehmonxonalardan biri, Enimahalle hududidagi Turkiyaning Milliy razvedka tashkiloti binosi, Cankaya saroyi, Bosh polisiya boshqarmasi, Turkiya qurolli kuchlari Bosh shtabi binosi, Turkiya Jandarmiya Bosh boshqarmasi, TRT telekanali va Turkiyaning sun`iy yo`ldosh kompaniyasi TÜRKSAT binolarida ham bo`lib o`tgan.
Istanbulda esa 15 iyul kuni shahidlar ko`prigida, Ataturk xalqaro aeroportida, Kisikli, Enengelkei tumanlarida, CNN Turk telekanalida, Sarachxane tumanida, Fotih Sulton Mehmet ko`prigida, Vatan ko`chasida, Esenler tumani, Istanbul fond birjasidagi Telekom va Turk telekanali binosida xotirlash kechalari bo`lib o`tadi.
Bundan tashqari Turkiyaning 81 ta viloyatidagi masjidlarda harbiy to`ntarishga urinish kuni halok bo`lganlarning ruhiga duo qilinadi.
Bugun, 15 iyul kuni Anqarada Inson huquqlari forumi tashkil etiladi va kechki ovqatda davlat to`ntarishiga urinish kuni halok bo`lganlar va yaradorlarning qarindoshlari qatnashadilar.
Turkiyaning barcha viloyatlarida Milliy birlik yurishi bo`lib o`tadi.
16 iyul soat 00:13 da butun Turkiya bo`ylab ibodat o`qiladi, shundan so`ng "Demokratiya tomoshasi" boshlanadi.
Istanbulda 15 iyul voqealari haqida hujjatli film namoyish etiladi, shundan so`ng davlat rahbari fuqarolarga murojaat qiladi. Shuningdek, harbiy to`ntarishga urinish kuni vafot etgan 251 nafar Turkiya fuqarosining ismlari o`qiladi.
Farida Egamberdieva tayyorladi
