Яқин Шарқдаги ҳарбий кескинлик фонида нефть нархлари кескин ошди, глобал юк ташиш йўлларида узилишлар юзага келмоқда. Шу билан бирга, АҚШ Олий суди президент Дональд Трамп жорий этган бож сиёсатини ноқонуний деб топди.
Яқин Шарқдаги можаро энергия бозорларига таъсир кўрсатди
Яқин Шарқдаги сўнгги ҳарбий кескинлик халқаро савдога тезкор таъсир кўрсатмоқда. 28 февраль куни АҚШ ва Исроилнинг Эронга берган зарбаларидан сўнг нефть ва табиий газ нархлари кескин кўтарилди.
Халқаро эталон ҳисобланган Брент маркали нефт 2 март куни эрта савдоларда 13 фоизгача қимматлашиб, бир баррель учун 82 доллардан ошди. Бозор иштирокчилари Форс кўрфази орқали энергия ресурслари етказиб берилишидаги эҳтимолий узилишлардан хавотир билдирмоқда.
Дунё нефть савдосининг қарийб 20 фоизи ҳамда суюлтирилган табиий газнинг шунга яқин қисми Эрон жанубидаги муҳим денгиз йўлаги — Ҳормуз бўғози орқали ўтади. Ҳозирда ушбу ҳудудда 150 га яқин кема, жумладан нефть ва газ ташувчи танкерлар ҳаракатни тўхтатиб, лангар ташлагани қайд этилмоқда.
Шунингдек, дрон ҳужумлари ортидан Яқин Шарқдаги айрим портлар фаолияти вақтинча тўхтатилди. Дубайдаги дунёнинг энг йирик контейнер портларидан бири ҳисобланган Жебел Али портида юзага келган ёнғин сабаб операциялар ҳам вақтинча тўхтатилгани маълум қилинди.
Таҳлилчилар фикрича, бу ҳолат айниқса энергия импортига таянадиган Европа ва Осиё иқтисодиётларига сезиларли таъсир кўрсатиши мумкин. Агар транспорт йўлаклари узоқ муддат ёпилса, глобал инфляция ошиши ва етказиб бериш занжирларида яна беқарорлик юзага келиши эҳтимоли мавжуд.
АҚШ Олий суди Трамп тарифларини ноқонуний деб топди
АҚШ Олий суди собиқ президент Дональд Трамп маъмуриятининг кенг кўламли импорт божларини жорий этиш қарори президент ваколатларидан ошиб кетганини аниқлади. 6 га 3 овоз билан қабул қилинган қарор сиёсий ва иқтисодий жараёнларга тезда таъсир кўрсатди.
Натижада бир қатор чоралар эълон қилинди:
АҚШ маъмурияти 1974-йилги Савдо тўғрисидаги қонуннинг 122-моддаси асосида барча импорт маҳсулотларига 10 фоизлик глобал бож жорий этилишини маълум қилди. Ушбу ставка 15 фоизгача оширилиши мумкин.
Европа парламенти АҚШ билан савдо келишуви бўйича музокараларни вақтинча тўхтатди.
АҚШ ва Ҳиндистон ўртасидаги савдо музокаралари ҳам Олий суд қарори оқибатларини ўрганиш мақсадида кейинга қолдирилди.
Маълумотларга кўра, бож сиёсати юзасидан 900 дан ортиқ компания Оқ уйга қарши судга мурожаат қилган. Агар улар ғалаба қозонса, ҳукумат томонидан қайтарилиши керак бўлган маблағлар 160 миллиард доллардан ошиши мумкин.
АҚШ савдо дефицити рекорд даражага етди
2025 йилда АҚШнинг товарлар савдоси дефицити 1,24 триллион долларни ташкил этиб, тарихдаги энг юқори кўрсаткич қайд этилди. Бу 2024 йилга нисбатан 2,1 фоизга кўп.
Шу билан бирга, хизматлар экспортининг ошиши ҳисобига умумий савдо дефицити бироз камайди.
Декабрь ойида эса товарлар ва хизматлар бўйича ойлик дефицит 32,6 фоизга ошиб, 70,3 миллиард долларга етди. Бу даврда экспорт камайган, импорт эса божлар жорий этилганига қарамай ўсишда давом этган.
2025 йилда АҚШга импорт қилинган товарлар ҳажми 3,44 триллион долларни ташкил этди. Энг катта улушни компьютерлар ва телекоммуникация ускуналари каби капитал товарлар эгаллади.
Хитой билан савдо дефицити қисқарган бўлса-да, бошқа давлатлар билан савдо номутаносиблигининг ортиши бу таъсирни қоплаб кетди. Жумладан, Хитойдан импорт 130,4 миллиард долларга камайиб 308,4 миллиард долларни ташкил этган бўлса, Тайван ва Ветнамдан импорт мос равишда 85,2 миллиард ва 57,3 миллиард долларга ошди.
Қисқа янгиликлар
2025 йилда дунё бўйлаб 3 мингдан ортиқ янги савдо ва саноат сиёсати чоралари жорий этилди.
Ҳиндистон ва Европа Иттифоқи 20 йиллик музокаралардан сўнг тарихий эркин савдо келишувига эришди. Битим қарийб икки миллиард аҳолига эга ҳудудни қамраб олади.
Германия канслери Фридрих Мерс февраль ойида Пекинга ташриф буюриб, Хитой билан савдо алоқаларини қайта кўриб чиқди.
АҚШ ва Индонезия 19 февраль куни янги савдо келишувини якунлади.
Буюк Британияда 2025 йилда товарлар савдоси дефицити рекорд даражага етиб, 338 миллиард долларни ташкил этди.
