Tadqiqotga ko‘ra, asosiy ovqatlarni tez-tez o‘tkazib yuboradigan odamlarda depressiya belgilari sezilarli darajada ko‘proq uchraydi.
Tadqiqot Seuldagi Muqaddas Mariya universiteti shifoxonasi olimlari tomonidan o‘tkazilgan bo‘lib, natijalar Journal of Affective Disorders jurnalida e’lon qilindi.
21 mingdan ortiq odam ishtirok etgan
Olimlar 2014–2022 yillar davomida 21 568 nafar voyaga etgan insonning ovqatlanish tartibi va ruhiy holati haqidagi ma’lumotlarni tahlil qildi.
Tadqiqot davomida ishtirokchilarning nonushta, tushlik va kechki ovqatni qay darajada muntazam iste’mol qilishi, ratsion xilma-xilligi hamda depressiya belgilari o‘rganildi.
Mutaxassislar haftasiga besh martadan kam ovqatlaniladigan asosiy taomlarni “tartibsiz ovqatlanish” sifatida baholagan.
Depressiya xavfi 1,5 baravar yuqori chiqqan
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ovqatlanish tartibi eng ko‘p buzilgan odamlarda depressiya belgilari paydo bo‘lish ehtimoli muntazam ovqatlanuvchilarga nisbatan 1,55 baravar yuqori bo‘lgan.
Shuningdek, ovqatlanish rejimi qanchalik izdan chiqqan bo‘lsa, kayfiyat tushishi va ruhiy holat yomonlashishi xavfi ham shunchalik kuchaygan.
Olimlar bu holat ayniqsa bir xil ratsionga ega odamlarda yaqqol namoyon bo‘lganini ta’kidladi.
Nonushtani o‘tkazib yuborish eng xavfli omillardan biri
Tadqiqot mualliflari nonushta masalasiga alohida e’tibor qaratgan.
Ertalabki ovqatni muntazam o‘tkazib yuboradigan ishtirokchilarda depressiya simptomlari yanada kuchli kuzatilgan. Ayniqsa, ham nonushta qilmaydigan, ham bir xil taom iste’mol qiladigan odamlarda ruhiy holat eng past ko‘rsatkichni qayd etgan.
Mutaxassislar fikricha, nonushta tungi ochlikdan keyin organizmdagi moddalar almashinuvini faollashtiradi. Uni o‘tkazib yuborish esa qondagi shakar miqdorining keskin o‘zgarishiga, gormonal ritmlar buzilishiga va his-tuyg‘ularga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Xilma-xil ratsion salbiy ta’sirni yumshatishi mumkin
Tadqiqotda yana bir muhim jihat aniqlangan — xilma-xil ratsion tartibsiz ovqatlanishning salbiy oqibatlarini qisman yumshatishi mumkin.
Olimlar buni organizmga vitaminlar, foydali moddalar va yallig‘lanishga qarshi komponentlar ko‘proq kirishi bilan izohlamoqda. Shuningdek, bunday ovqatlanish ichak mikroflorasini sog‘lom saqlashga yordam berishi mumkin.
Tadqiqot to‘liq xulosa emas
Shu bilan birga, olimlar ushbu tadqiqot depressiyaning aniq sababi aynan tartibsiz ovqatlanish ekanini to‘liq isbotlamasligini ham ta’kidlagan.
Chunki depressiyaga uchragan odamlarda ishtaha pasayishi, motivatsiya yo‘qolishi va ovqatlanish vaqti buzilishi ham kuzatilishi mumkin. Bundan tashqari, tadqiqotda uyqu sifati va stress darajasi kabi omillar hisobga olinmagan.
Shunga qaramay, mutaxassislar nafaqat qanday ovqat eyish, balki qachon ovqatlanish ham ruhiy salomatlik uchun muhim ahamiyatga ega ekanini ta’kidlamoqda.
