Oliy Majlis Qonunchilik Palatasining http://parliament.gov.uz veb-saytida yangi tahrirdagi “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to`g`risida”gi qonun loyihasi e`lon qilindi.
Qonun loyihasini takomillashtirishda jamoatchilik fikrini olish maqsadida loyiha saytning “Jamoatchilik muhokamasiga qo`yilgan qonun loyihalari” rukniga joylashtirilgan.
Shuningdek, ushbu Qonun loyihasi yuzasidan fikr-mulohaza va takliflarni demokratkom@parliament.gov.uz manziliga yo`llash mumkin.
Din ishlari bo`yicha qo`mita Matbuot xizmati ushbu qonun loyihasi avvalo, uni ishlab chiqishda qo`shni davlatlar, shuningdek yaqin va uzoq xorijdagi diniy vaziyat, shuningdek, O`zbekiston xalqining ko`p asrlik o`ziga xos tarixi, madaniy-tarixiy an`ana va qadriyatlari inobatga olinganini alohida qayd etdi.
Yangi tahrirdagi Qonun loyihasida quyidagi asosiy yangilik va o`zgarishlar ko`zda tutilgan :
- diniy sohadagi qonun hujjatlarida qo`llaniladigan asosiy tushunchalarga ta`rif berildi;
- vijdon erkinligini ta`minlashning va diniy tashkilotlar faoliyatining asosiy prinsiplari belgilandi;
- vijdon erkinligini ta`minlash sohasida davlat siyosatining asosiy yo`nalishlari belgilab berildi;
- har bir shaxsning diniy ta`lim muassasalarida professional diniy ta`lim olishi, shuningdek, ota-onalar yoki ularning o`rnini bosuvchi shaxslar tomonidan o`z farzandlariga diniy amaliyot asoslari va odob-axloq qoidalarini (uy sharoitida diniy ta`lim berish) o`rgatish huquqi belgilandi;
- diniy tashkilotlarning huquq va majburiyatlari, ularni ta`minlanishining kafolatlari, shu jumladan yuqori turuvchi organ yoki sudga mansabdor shaxslarning diniy tashkilotlarning huquq va erkinliklarini buzuvchi qonunga xilof harakatlari (harakatsizligi) bo`yicha ular sudga murojaat qilganda, davlat bojini to`lashdan ozod etilishi mustahkamlab qo`yildi;
- diniy tashkilot rahbarligiga ko`rilayotgan chet ellik fuqaro nomzodini Din ishlari bo`yicha qo`mita bilan kelishish talabi chiqarib tashlandi;
- diniy tashkilot rahbarining O`zbekiston Respublikasi fuqarosi bo`lishi to`g`risidagi talab bekor qilindi;
- davlat xizmatlari ko`rsatishning elektron tizimiga o`tish orqali diniy tashkilotni tuzish va ro`yxatdan o`tkazish tartibi o`rnatildi, unga ko`ra quyidagilar belgilandi:
- · ro`yxatdan o`tish jarayonida mahalla ishtiroki bekor qilindi;
- diniy tashkilotlarning hujjatlarini notarial tasdiqlash tartibi bekor qilindi;
- diniy tashkilotning markaziy boshqaruv organi va diniy ta`lim muassasasini ro`yxatdan o`tkazish tartibi soddalashtirildi;
- mahalliy diniy tashkilotni ro`yxatdan o`tkazish uchun talab qilinadigan shaxslar soni 100 tadan 50 tagacha qisqartirildi;
- ro`yxatga olish organi tomonidan diniy tashkilotni ro`yxatdan o`tkazish uchun hujjatlarni ko`rib chiqish uchun bir oylik muddat belgilandi;
- diniy tashkilotni ro`yxatga olishni rad etilishi mumkin bo`lgan asoslarning to`liq ro`yxati aniqlandi;
- ro`yxatdan o`tkazuvchi organning diniy tashkilot faoliyatini to`xtatib qo`yish va tugatish bo`yicha huquqi chiqarib tashlandi;
- qonun talablarini qo`pol ravishda buzgan taqdirda, diniy tashkilot faoliyatini olti oygacha sud orqali to`xtatib qo`yish instituti joriy etildi.
Bundan tashqari, mazkur Qonun loyihasida jamoat tartibini saqlash, boshqa fuqarolarning hayoti, sog`lig`i, axloqi, huquqlari va erkinligini ta`minlash maqsadida diniy sohani davlat idoralari tomonidan tartibga solinishi lozim bo`lgan sabablar tushuntirilgan quyidagi qoidalar o`z aksini topgan:
- ·vakolatli davlat organlari va diniy tashkilotlar o`rtasida jamiyatda dinlararo va millatlararo totuvlikni saqlash bo`yicha munosabatlarni tartibga solish;
- din davlatdan ajratilganligi prinsipi davlat organlari va diniy tashkilotlar tomonidan bir-birlarining ishlariga o`zaro aralashmaslik shaklida belgilandi, shuning uchun davlat diniy tashkilotlarga biron-bir davlat vazifalarini bajarishni yuklamaydi. Shu bilan birga, davlat konfessiyalarning tinch-totuvlikda yashashiga kafil bo`ladi;
- diniy sohani tartibga soluvchi davlat idoralarining vakolatlari aniqlab berildi;
- jamiyatda konfessiyalararo totuvlik va diniy bag`rikenglikni buzishga ko`maklashuvchi missionerlik va prozelitizmning har qanday ko`rinishlarini cheklash belgilandi;
- diniy mazmundagi materiallarni dinshunoslik ekspertizadan o`tkazishdan asosiy maqsad qilib jamiyatda konfessiyalararo totuvlik va diniy bag`rikenglik buzilishiga olib keladigan, diniy zo`ravonlik va boshboshdoqlikka chorlovchi g`oyalarning oldini olish belgilangan.
Amaldagi Qonunga ko`ra, O`zbekiston Respublikasi fuqarolarning (diniy tashkilotlarning xizmatidagilar bundan mustasno) jamoat joylarida ibodat liboslarida yurishlariga yo`l qo`yilmaydi.
Muhokama uchun e`lon qilingan ushbu Qonunning yangi tahririda esa diniy marosim va ibodatlarga oid tartib 13-moddada keltirib o`tilgan, ammo unda “jamoat joylarida ibodat liboslarida yurishga” oid cheklovlar nazarda tutilmagan. Ya`ni amaldagi Qonunning mazkur cheklovga oid qismi chiqarib tashlanmoqda.
