Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi bosh ilmiy xodimi Nodira Qurbonboeva Namangan viloyatidagi "tashlandiq" va zararlangan issiqxonalar bilan bog`liq vaziyatga izoh berdi.
Tanqidiy maqolalarni sharhlar ekan, ekspert bunday tanqidiy maqolalar so`z erkinligi sohasidagi islohotlarning natijasi va yutug`i ekanligi xususida gapirdi. Ommaviy axborot vositalari "to`rtinchi hokimiyat" sifatida o`z vazifalaridan foydalanib, mamlakatning turli hududlarida sodir bo`layotgan voqealar haqida xabar berib, ochiq-oydin e`lon qilib bormoqda.
Ijtimoiy tarmoqlarda maqolaning e`lon qilinishi va tarqatilishi ortidan Namangan viloyati mahalliy hokimliklari, shuningdek, mutasaddi idoralar matbuot xizmatlarining ham zudlik bilan munosabat bildirgani yaxshi yangilik.
Shu bilan birga mualliflar vaziyatni o`rganmasdan va nima sodir bo`lganini oxirigacha va to`g`ri aniqlay olmasdan, Chortoq tumanida tabiiy hodisa (kuchli shamol) oqibatlarini islohotlarning "muvaffaqiyatsizligi" sifatida taqdim etishga harakat qildilar.
Shuningdek, "Baland Adir" massivining avvalgi 35 yil davomida o`ta qarovsiz, "yaroqsiz" holatda bo`lganligi, geografik o`rni va qiyin iqlim sharoiti hali ham er, suv ta`minoti va qishloq xo`jalik ekinlarini etishtirishda qiyinchiliklar tug`dirayotgani haqida tilga olinmagan:
- Issiqxonalar qurilishiga 13, 267 mln. so`m mablag` sarflandi;
- Qurilgan 1000 ta kichik issiqxonalar berilgan. Shundan 520 tasi kam ta`minlangan oilalarga, 303 tasi doimiy ish joyisiz fuqarolarga, 112 tasi ishsiz yoshlar orasidan, 55 pandemiya natijasida ishga chiqa olmagan vaqtincha ishsiz fuqarolar, 10 tasi yosh oilalarga.
- Qulaylik uchun bepul avtobus xizmati mavjud;
- Issiqxonalarni suv bilan ta`minlash uchun 6 ta quduq o`rnatilgan;
- 870 ta issiqxonaga polietilen quvurlar yotqizildi;
- Quvvati 40 ming tonna bo`lgan suv ombori ishga tushirildi.
Namangan viloyat Gidrometeorologiya boshqarmasining xulosasi shu yilning 30 maydan 31 mayga o`tar kechasi shamol tezligi sekundiga 16 metrga etgani, 2 iyun kuni ertalab shamol sekundiga 17 metr tezlikda ko`tarilgani haqidagi ma`lumotni tasdiqladi. Chortoq tumanida chigitli shamol natijasida issiqxonalarning 30-35 foizi jiddiy zarar ko`rgan.
Tabiiy ofatning oqibatlari va zararini bartaraf etish uchun 300 dan ortiq ishchi yollandi. Albatta, O`zbekistonda qishloq xo`jaligining ayrim sohalarida hali ham tizimli muammolar mavjudligini inkor etib bo`lmaydi. Shu bilan birga, O`zbekistonning butun qishloq xo`jaligi sohasini yagona, alohida holat bo`yicha baholash xatodir. Qishloq xo`jaligidagi islohotlarning ulkan sa`y-harakatlari va natijalarini xolisona e`tirof etish muhim ahamiyatga ega.
So`nggi 5 yilni O`zbekiston qishloq xo`jaligi sohasida misli ko`rilmagan keng qamrovli islohotlar davri deb atash mumkin, shu jumladan: bozor mexanizmlari, ilg`or texnologiyalar, klaster tizimiga o`tishni amalga oshirish, institusional asos yaratish.
Umuman olganda, 2016-2020 yillarda qishloq xo`jaligi yalpi mahsuloti 2,1 barobar, aholi jon boshiga esa 1,9 barobar oshdi. Ekin ishlab chiqarish 2 barobarga oshdi, chorvachilik mahsulotlari - 2,3 barobar, 2017-2020 yillarda meva - sabzavot mahsulotlarini eksport qilish 2,3 barobar oshdi.
Shu bilan birga, 2020 yilda meva - sabzavot mahsulotlari eksport hajmi 1,485 ming tonna tashkil etdi va qiymati jihatidan 1,008 mln. dollar (2017 yilda 645,4 mln. dollar) oshdi. 2018-2021 yillarda O`zbekistonda 3117 xo`jalik va qishloq xo`jaligi korxonalarida 5,3 ming gektar maydonga ega issiqxonalar tashkil etildi 2020 yilda O`zbekistonda issiqxonalarda ishlab chiqarilgan mahsulotlar eksporti 83 mln. dollar (118 ming tonna) ga etdi.
