Jahon OAV, jumladan, Rossiyaning ham insoniyligini saqlab qolgan axborot vositalari Xitoy kommunistik mashinasining tegirmon toshi ostiga tushgan uyg`ur xalqining kulfatlariga e`tiborni jalb qilishga urinayotgan bir paytda RF davlat televideniesi… Xitoy siyosatini o`z ko`ksi bilan himoya qilishga qaror qildi, deb yozmoqda islamonline.uz.ga asoslanib tarjumon.
«Kreml Gebbelsi»ning o`zi – Dmitriy Kiselyov musulmon-uyg`urlar uchun Xitoy lagerlarini ochiqdan-ochiq madh etib chiqdi.
Shu munosabat bilan maxsus tayyorlangan reportajda uning qo`l ostidagi odamlar G`arb ommaviy axborot vositalarining «Xitoyga qarshi targ`ibot»ni fosh qilishga qaror qildilar va uyg`urlar orasida «radikalizm va ekstremizm»ga qarshi kurash borasida «Xitoy hukumatining to`g`ri choralari»ni madh etdilar.
Umuman olganda, Kiselyov-TV tomonidan namoyish etilgan ushbu Xitoy ertagini Pekinning bu boradagi rasmiy pozisiyasidan xabardor bo`lgan hamma biladi.
Ma`lum bo`lishicha, islomchilar uyg`urlarni o`zlarining ta`siriga bo`ysundirishga harakat qilishgan va shuning uchun mamlakat rahbariyati ongsiz uyg`urlarni ommaviy ravishda qayta tarbiyalash orqali ekstremizmni blokirovka qilishlari kerak bo`lgan.
Ammo bu ularga faqat foyda keltirdi – ular yuborilgan «o`quv markazlarida» yangi hayot uchun kasblarni o`zlashtirmoqdalar, shaxmat o`ynashni va raqs tushishni o`rganmoqdalar, u erdan qayta tarbiyalanib va baxtiyor bo`lib chiqmoqdalar.
Shu bilan birga, ushbu lagerlar tashqarisida ular uyg`ur madaniyati gullab-yashnayotgan, masjidlar mavjud bo`lgan va uyg`ur bo`lishga ham, musulmon bo`lishga ham hech narsa to`sqinlik qilmaydigan, jadal rivojlanayotgan mintaqa kutmoqda.
Bularning barchasi haqida Xitoy hukumati taklifiga binoan Kiselyov-TV xodimlari singari, uyg`urlarga qarshi zulmi haqida «g`arb feyklari»ni fosh qilish uchun Shinjon-Uyg`ur avtonom rayoniga (ShUAR) tashrif buyurgan g`arbga qarshi qarashlarga amal qiladigan alban jurnalisti Olsi Djasekxi ajoyib tarzda gapirib berdi.
Xuddi shu tarzda, u kommunistik-xitoycha ertaklarning barchasini tingladi va birinchi reportajlarida aks ettira boshladi, ammo joylarda muammolar chuqurlashgach… ko`zlarini ochdi va haqiqatdan dahshatga tushdi.
Ammo alban jurnalistiga nima bo`lganini faqat bitta narsa bilan tushuntirish mumkin – uning vijdoni bor ekan – bu Kiselyov-TV xodimi uchun umuman xos bo`lmagan xususiyat.
Shu sababli, birinchi holatda, Pekinning taklifiga binoan, ShUARdan chiqish dahshatli haqiqat bo`lib chiqdi, ikkinchidan, shunchaki dahshatli yolg`on va shunchaki uyg`urlarni emas, balki odamlarni ommaviy ravishda qayta dasturlash tizimini targ`ib qilish, chunki ertaga kimdir o`rnida bo`lishi mumkin, masalan, Rossiya yoshlari amaldagi rejimga qarshi namoyishlarda qatnashgani uchun «radikallashuv»da ayblanib hukm qilindi.
Boshqa bir jihat haqida to`xtalib o`tmasak bo`lmaydi – lagerga kelgan uyg`urlarning xitoy qo`shnilariga dushmanlik qilishlari, xuddi boshqa millat va madaniyatdagi oddiy vatandoshlarga qarshi ksenofobiya masalasidek. Biroq, ushbu fitna asosan ularga murojaat qilingan ruslar tomonidan ushbu «ksenofobiya»ning mohiyatini tushunish juda oson bo`ladi.
Buning uchun Gitler Germaniyasi Rossiyani zabt etgani va nemis mustamlakachilari yildan yilga Rossiya shaharlariga kelib, Xitoyga qo`shilgan Sharqiy Turkistonda bo`lgani kabi, o`z qoidalarini o`rnatganini tasavvur qilish kifoya. Bunday vaziyatda, ruslarning nemis «qo`shnilari» ga nisbatan «dushmanligi»ni «ekstremizm» va «ksenofobiya»ning namoyishi bo`lishi deb hisoblash, ulardan davolash lagerlarda qamoq jazosini talab qiladi, deb hisoblash kerakmi yoki bu ishg`ol qilingan odamlar tomonidan o`zini himoya qilishning tabiiy reasiyasi bo`ladimi?
Va nihoyat. Shuni ta`kidlash kerakki, bunday insoniyatga nafrat ruhidagi reportajlar, asosan, fashistlar Germaniyasi qulaganidan keyin, nasistlarga tegishli bo`lgan yahudiylar uchun o`lim lagerlarini kurort sanatoriylari sifatida qabul qilish kabi qabul qilinishi kerak.
Va bu nafaqat ularning mijozlariga – sharmandalikdan tamg`a qo`yadigan joyi qolmagan Kiselyovga, balki ushbu hisobot muallifi Aleksandr Baliskiy kabi to`g`ridan-to`g`ri ijrochilarga ham tegishli.
Yo`q, hech qanday holatda biz unga qarshi jismoniy zo`ravonlik, unga qarshi tahdid va hokazolarga da`vat qilmaymiz. Biroq, «qo`l berib ko`rishmaslik» va «bo`ri chiptasi» kabi tushunchalar, da`vo muddatisiz jazolanishi kerak bo`lgan harakatlar mavjud – normal jamiyatda, ehtimol, surbet davlat yolg`on davridan keyin bunday jamiyat Rossiyada paydo bo`lishi mumkin.
