Танишинг: Назира Исроилова, қандолат цехи раҳбари, 2017 йилнинг Энг яхши тадбиркори номинацияси бўйича тақдирланган:
Фақат олға интилиш керак! Бу – бизнесда ҳам, ҳаётда ҳам бизга шиор бўлса, ҳаммаси ўз-ўзидан яхшиланиб бораверади. Масалан, мен бир кун келиб, ўз бизнесим бўлади, дея аниқ ўйламаган бўлсам ҳам қандайдир катта бир ишнинг бошини тутишим, ҳунаримни ишга солиб, нимагадир эришишимни ҳамиша билганман, ҳис қилганман.
Ўшанда 2009 йил эди. Қандолат цехига ишга кирдим ва ўзим севган юмуш билан шуғуллана бошладим. Цехда бор-йўғи битта печь бор, унда ҳар куни бир хил пишириқ тайёрланарди. Нега энди ассортиментни кўпайтириш мумкин эмас? Бу таклифни раҳбарга айтдим ва пишириқлар хилини кўпайтириш ҳаракатига тушдим. Цех эгаси кейинчалик технолог ва бошқарувчи лавозимларига ўтказди, мени. Шу тариқа орадан икки йил ўтиб, мен ўзига ишонган мутахассисга айландим! Қандолат цехини юритиш бўйича яхшигина тажриба тўплаган ва маҳсулотларимиз учун доимий мижозлар орттириб улгурганим учун ҳам мустақил бизнес бошлаш фикрига келдим. Йиғиб қўйган бор пулимни тикиб, икки шогирдимни ёнимга олдиму ишга киришдим. Аввалига икки хил маҳсулот тайёрладик. Вақт ўтиб эса ассортиментимиз 50 хилга, ишчилар сони 30 нафарга етди...
Аслида, ҳар қандай маҳсулот учун энг яхши реклама – бу унинг сифати. Мижозни ўргатиб олгунча аъло сифатни таъминлаб, кейин айниш... буни ҳеч ҳазм қилолмайман. Ҳозир цехимизнинг бешта филиали бор, пишириқларимизга талаб катта. Бу ниманинг ҳисобига, деган саволга шундай жавоб бера оламан: биз пишириқлар учун экологик тоза, табиий маҳсулот ишлатамиз, бирорта ҳам ширинликка кимёвий аралашма қўшилмайди. Улар худди уйда пиширилгандек хуштаъм, безарар. Шунинг учун ҳам дўконларимиздан мижозлар қадами узилмайди.
Олий маълумотли бўлмаганим учун жуда кўп афсусланганман. Қаергаки, ишга бормайин, ғайратимни, ишга бўлган меҳримни кўриб, ҳамма қойил қоларди-ю, «Битта камчилигинг дипломинг йўқлиги-да», дерди. Бу менга доим таъсир қилган. Болаларим ўқиши керак, менинг армоним уларга бегона бўлсин, улар олий маълумот олсин, дедим. Ва нимаики қилган бўлсам, шунинг учун қилдим. Ўғлим, катта қизим институтни тамомлашди. Кенжа қизим эса ҳозир коллежда ўқияпти. Ўғлим институтни битиргач, ёнимга кирди, МЧЖнинг барча молиявий юмушларини зиммасига олди.
Лойиҳалар кўп. Уларни бирма-бир ҳаётга татбиқ қилиш керак, холос. Бир куни келиним тушмагур айтиб қолди: «Ойи, аёл киши доим ўзига қараб юриши керак, одамнинг ташқи кўриниши унинг ички олами ҳақида маълумот беради, деган гапни кўп айтасиз. Менимча, шу фикрингизнинг ўзи жуда яхши бизнес ғоя. Фалончининг уйи ёнида бўш ётган икки қаватли бинони олиб, маҳалламиз аёллари учун гўзаллик салони очайлик». Чиндан ҳам, шу бино қанчадан бери бўш, қаровсиз ётибди, деб ўйлаб қолдим ва суриштириб, бинони сотиб олишга киришдим. Ҳозир ўша ерда таъмирлаш ишлари кетяпти. Насиб қилса, эркаклар ва аёллар гўзаллик салонини очамиз. Бу билан яна 15 киши ишли бўлади...
Тадбиркор аёл бўлиш қийинми ё осон? Буни мендан кўп сўрашади. Рости, осон, десам алдаган бўламан. Ахир, меҳнат машаққатсиз бўлмайди. Тадбиркорлик ва бизнес – бу меҳнат, дегани, тиним билмай изланиш, ҳаракатдан бир зум ҳам тўхтамаслик, дегани. Ўз ишингни пухта билишдан ташқари ҳуқуқингни ҳам талаб қила олишинг керак. Акс ҳолда мансабини суистеъмол қилиб, фаолиятингга аралашувчилар, бизнесингга болта урувчилар қурбони бўласан.
Ўтган йили шундай бўлди. Дўконларимдан бирининг аввалги эгаси бинога ноқонуний равишда жой қўшиб олган экан. Табиийки, бундан хабарим бўлмаган. Мажбурий ижро бюросидан келиб, ҳозироқ бинони бузамиз, деб туриб олишса бўладими? Тушунтирсангиз, тушунишмайди, сизни эшитишни ҳам исташмайди, осмондан келиб, қонунни бузгансиз, деб дўқ уришади. Мен ҳам бўш келмадим: «Қани огоҳлантириш хати? Қани, менга берилиши керак бўлган муддат? 30 кишини иш билан таъминлаган тадбиркорга шуми, муносабат? Президентимиз тадбиркорнинг душмани – менинг душманим, деб айтганини эшитмадингизми?..». Шундан сўнг ҳаммаси қонуний ҳал бўлди – албатта, менинг фойдамга!
Агар бизнесим бўлмаганда айни дам нима билан шуғулланардим, деб ўйлаб қоламан, баъзан. Шуни аниқ биламанки, бўш ўтирмасдим, ўзим севган қандайдир юмуш билан банд бўлишим аниқ эди. Бекорчиликни жиним суймайди. Севган касбинг, завқланиб бажарадиган юмушинг бўлмаса, ҳаётнинг қизиғи қоладими?.. Цехга келсам, директорман, деб ўтирмайман. Қизларга қарашаман, улар билан янги-янги рецептлар устида ишлаймиз. Бу менга роҳат бағишлайди.
Депутат бўлишни у қадар ҳам орзу қилмаганман, рости. Халқнинг ўзи ишонч билдирди ва бундан хурсанд эканимни яширмайман. Йил охирида Тошкент шаҳар халқ депутатларининг Юнусобод тумани Кенгаши депутатлигига ўтказилган сайловда ғолиб бўлганим мени яна янги ғояларга ундади. Мисол учун, туманимиз ёшлари орасида ишсизлик муаммоси бор. Бугун касб-ҳунар коллежларини битираётган ёшлар, сир эмаски, фақат қоғоздагина «ишини топяпти», амалда эса аксинча. Қачонгача ҳисобот учун яшаймиз? Ёшларимизни иш билан таъминлашга астойдил ҳаракат қилмасак, келажакни кимга ишониб қолдирамиз? Буни ҳал қилиш учун энг аввало, маҳаллада ўқув маркази очиш ниятим бор. У ерда қизлар ҳам, йигитлар ҳам ҳунар ўрганади, униб-ўсади.
Бу ҳали ҳаммаси эмас. Яна бир масала бор. Ёш келин-куёвларнинг ажралиши муаммоси. Уларга тушунтириш керак, турмуш ўйинчоқ эмаслигини, бахтга сабр-қаноат, интилиш ортидан эрилишини. Ҳозир ажралишларга кўпроқ нима сабаб бўляпти? Моддий етишмовчилик. Хўш, моддий етишмовчиликдан қандай қутулиш мумкин? Ҳар бир одам аёлми, у, эркакми, изланиши керак, ўзининг қизиқишидан келиб чиқиб, қобилиятини ишга солиши керак. Аёл кишиман, эрим боқсин, деб уйда рўзғордан ортмай ўтирган билан иш битмайди. Ҳа, десангиз, эрим пул топмайди, қийналиб кетдим, дея кўз ёш тўкишади, келинлар. Биз-чи, деб ўйлаб қоламан, биз қийналмаганмидик? Ёш болали пайтимизда эримиз газетада мусаҳҳиҳлик қилиб топган пулига қаноат қилмаганмидик? Унга тиргак бўлишга, рўзғорнинг кемтигини ямашга тиришмаганмидик? Туни билан бола қараб, кундузи у ухлаган пайт таниш-билишнинг буюртмасини олиб, пишириқ тайёрламаганмидик? Ёшларимизга ана шуларни айтгим келади. Улар учун маҳорат дарслари, тренингу суҳбатлар ўтқазиб, бу ҳаётдан олган озми-кўпми хулосаларим билан адашган йигит-қизларни тўғри йўлга солсам, дейман.
Инсон қийинчиликларни енгиб ўтгандагина ўсади, шахс сифатида ривожланади, ўзини топади. Акс ҳолда ўрнидан жилмай ўтиравериши аниқ. Жаҳон таниган бизнес-мураббий, мотиватор Жим Роннинг мана бу фикрига доим амал қиламан: «Кўпроқ ўзимизга ишонишимиз керак. Ишонч камайган пайтда эса ишимиз ортга кетган, таназзулга юз тутишимиз мумкин бўлган вазиятни тасаввур қилишимиз керак. Бу мушкул муаммодан қандай чиқиб кетиш ҳақида ўйламоқ лозим. Ана шунда мақсад сари қатъий интиладиган, ўзига ишонган, кучли тадбиркорга айланиб борамиз».
Риштонлик бир йигит ҳақида эшитдим. Айтишларича, шу йигит бозорда печ сотар экан. Растасининг ёнгинасида кутубхона очибди! Қаранг, бозорда кутубхона бўлса-я! Яна бу китобларни йиғиши учун унга ижтимоий тармоқдаги дўстлари ёрдам беришибди. Мана, сизга ибрат, мана сизга китобхонликнинг амалий тарғиботи! Рости, шу йигитнинг ташаббускорлиги жуда ёқди, менга, ибрат олдим, ундан. Тез орада дўконимиз ёнига китоблар келтириб қўймоқчимиз. Ширинлик харид қилиш учун келган ҳар бир мижоз китобга кўзи тушса, ўқийман, деб олса, ёшларимиз китобни таниб, виртуал оламдаги маза-бемаза «ҳаёт» нинг фарқига борар даражада билимга эга бўлса, қандай яхши!
Келин қизимга қарасам, ўзимнинг ёшлик йилларим эсимга тушади. Минг бор шукур, у худди ўзимдек пазанда, меҳнаткаш, эпли аёл чиқди. Бувининг тарбиясини олганлиги шундоқ сезилиб туради. У келдию уйимизга янада файз кирди. Ўзимиз ширинликлар дунёсида бўлсак ҳам дастурхонимизга ҳар куни қандайдир антиқа пишириқ тортилади. Саранжом-саришталик, пишир-куйдирга ҳеч эринмайди, барака топгур! Институтда ўқишга ҳам, уй юмушларини тиндиришга ҳам, яна цехга келиб қарашишга ҳам улгуради. Бу қиз менинг оилам, бизнесим келажагидан кўнглим тўқ бўлишига энг катта сабаблардан бири! У муносиб давомчи бўла олишига ишонаман!
Одамлар ёрдам сўрагудек бўлса... Бу ҳақда гапириш мақтаниш билан баробар. Халқимизда ўнг қўлинг берганни чапи билмасин, деган ибора бор. Тўғри гап. Яхшилик қилсак, бамисоли қумга синггандек киши билмас бўлсин ва кимгадир ёрдам қўлини узатсак, бундан ўзимиз шод бўлайлик, кўнглимиз тоғдек кўтарилсин. Менимча, шунинг ўзи етарли...
Руҳий кўтаринкилик – мана аёлга энг кераклиси. Ҳеч қачон руҳингизни туширманг, ўзингизга ишонч ҳиссини йўқотманг. Мен у эришган даражага ета олмайман, барибир, деган тушкун ўйдан воз кечиш керак. Чунки ҳар бир кишининг ўзига яраша ноёб қобилияти бўлади. Уни топсангиз, қизиқишингиздан келиб чиқиб, ўзингизга ёққан иш билан шуғуллансангиз, бас, омад кулиб боқаверади. Ишонинг, бу баландпарвоз гап эмас, ҳаёт синовларида тобланган ҳақиқат!
Муборак Анвар қизи
ёзиб олди.
