AQShning O`zbekistondagi elchixonasi 2023 yil uchun odam savdosi bo`yicha hisobotini e`lon qildi.
Bayonotda mamlakat hukumati odam savdosiga barham berish bo`yicha minimal standartlarga to`liq amal qilmayotganini, biroq bu borada jiddiy sa`y-harakatlarni amalga oshirayotganini ta`kidlanadi.
Hisobotda aytilishicha, COVID-19 pandemiyasining, agar mavjud bo`lsa, uning odam savdosiga qarshi kurashish qobiliyatiga ta`sirini hisobga olgan holda, hukumat avvalgi hisobot davriga nisbatan sa`y-harakatlarning umumiy oshganini ko`rsatdi.
Aytishlaricha, bu harakatlar quyidagilarni o`z ichiga oladi:
- ko`proq odam savdogarlarini tergov qilish, jinoiy javobgarlikka tortish va sudlash;
- xorijdagi mehnat muhojirlarini qo`llab-quvvatlashni kuchaytirish;
- odam savdosi qurbonlari uchun O`zbekistondagi yagona boshpana uchun mablag` ko`paytirildi.
Biroq, hukumat bir qancha muhim sohalarda minimal standartlarga javob bera olmadi, deydi elchixona.
Majburiy mehnatni birinchi huquqbuzarlik uchun ma`muriy huquqbuzarlik sifatida belgilovchi amaldagi qonunlar samarali ijro etilishiga to`sqinlik qilishda davom etdi.
Markaziy hukumat paxta yig`im-terimida majburiy mehnatni taqiqlashni davom ettirgan bo`lsa-da, ba`zi mahalliy amaldorlar bu amaliyotga milliy taqiqni buzgan holda paxta etishtirish uchun norasmiy kvotalar joriy etishda davom etgan, bu esa paxta yig`im-terimida majburiy mehnatni rag`batlantirishni saqlab qolishga yordam bergan bo`lishi mumkin.
Vaziyatni yaxshilash uchun mamlakat hukumatiga quyidagi tavsiyalar berildi:
- Jinoyat kodeksining 148-moddasi 2-qismining kattalarga nisbatan majburiy mehnatni birinchi marta sodir etgan shaxslarga nisbatan ma`muriy huquqbuzarlik to`g`risidagi variantini bekor qilish va bunday huquqbuzarlik jinoiy javobgarlikka tortilishini ta`minlashga qaratilgan o`zgartirishlar kiritilishi;
- tayinlangan vazirliklar va mahalliy mansabdor shaxslarga jabrlanuvchining rasmiy maqomini berishga ruxsat berish orqali jabrlanuvchini aniqlash jarayonini soddalashtirish, shuningdek, odam savdosining potensial qurbonlarini aniqlash, ularni davolanishga yuborish va fuqarolik jamiyati bilan bu jarayonda hamkorlik qilish uchun barcha birinchi yordam xodimlarini o`qitish;
- Paxta kvotalari bo`yicha hukumat tomonidan qo`yilgan taqiqni qat`iy tatbiq etish va mahalliy hokimiyatlarga fuqarolarni mahalliy darajada safarbar qilish uchun bosim o`tkazishi mumkin bo`lgan shunga o`xshash amaliyotlarni taqiqlash hamda barcha fuqarolarning mehnatda ishtirok etishdan “rad etish huquqi”ni bilishini ta`minlash bo`yicha sa`y-harakatlarni kuchaytirish;
- tegishli tartiblarga rioya qilish, odam savdosi bilan bog`liq jinoyatlar bo`yicha tergov, ta`qib va sudlovlar sonini ko`paytirish va odam savdosi bilan shug`ullangan shaxslarga, shu jumladan, sherik bo`lgan davlat organlari xodimlariga tegishli jazolarni berish, huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarini odam savdosiga qarshi kurashish qonunchiligi bo`yicha o`qitishni kuchaytirish;
- fuqarolik jamiyati va kasaba uyushmalari vakillarining erkin faoliyat yuritishini ta`minlash, jumladan, mahalliy davlat hokimiyati organlarining kasaba uyushmalari tashkil etilishiga xalaqit bermasligini ta`minlash, odam savdosiga qarshi kurashuvchi nodavlat notijorat tashkilotlarini ro`yxatga olishni tartibga solish va kengaytirish yo`lidagi to`siqlarni bartaraf etish hamda ularning ishini osonlashtirish.
Shuningdek, mamlakat hukumati himoya choralarini qisqartirgani qayd etilgan. Rasmiylar 2022-yilda 93 nafar odam savdosi qurbonini aniqlagan bo`lsa, 2021 yilda bu ko`rsatkich 175 nafarni tashkil etgan.
