2015 yilning 1 centyabridan oliy ta`lim muassasalarida to`lov-kontrakt asosida o`qitish qiymati miqdorlarining 15 foizga oshganligi sababli O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi talabalar va ularning ota-onalari e`tiboriga quyidagi ma`lumotlarni etkazadi.
O`zbekiston Respublikasida joriy etilgan oliy ta`lim tizimiga muvofiq, test sinovlari natijalariga ko`ra eng yuqori ballar to`plagan talabalar davlat granti bo`yicha bepul (o`qishga qabul qilinganlarning o`rtacha 33 foizi) o`qiydilar. O`z navbatida qabul kvotalari doirasida “o`tish” ballarini to`plagan talabalar esa, ularni o`qitishga sarflanadigan xarajatlarni qisman qoplashni nazarda tutuvchi to`lov-kontrakt shakli asosida o`qiydilar.
Shu bilan birga talabalarga, ularning davlat granti yoki to`lov-kontrakt shakli asosida o`qishidan qat`iy nazar, har oyda stipendiya to`lab boriladi. Ko`rsatib o`tish joizki, xorijiy davlatlarda talabalarga har oylik stipendiyalar to`lanmaydi.
Hozirgi vaqtda stipendiyaning o`rtacha oylik miqdori 300 ming so`mni yoki yiliga 3,6 mln. so`mni tashkil etadi va u o`qitish qiymati kontrakt miqdoriga to`liq kiritiladi. Bunda to`lov-kontrakt asosida o`qitish qiymatining 40-60 foizini stipendiya tashkil etadi, ya`ni talabaga o`zi tomonidan o`qish uchun to`langan mablag`ning taxminan yarmi o`quv yili davomida oylik stipendiya ko`rinishida qaytariladi. Bu mexanizm talabalarning o`qishiga ziyon keltirgan holda pul ishlashga vaqt sarflamasdan, butun diqqat-e`tiborlarini ta`lim olishga qaratishlariga imkon yaratadi.
Yuqoridagilarga asosan yangi o`quv yilida to`lov-kontrakt qiymati miqdorini indeksasiya qilishda, asosiy omil sifatida, o`tgan o`quv yilida stipendiya va o`qituvchilarning ish haqi miqdorlarining 23,2 foizga, to`lov-kontrakt miqdorlarining esa atigi 10 foizga oshganligi, aniqrog`i oliy ta`lim muassasalari xarajatlari ularning tushumlaridan tezroq o`sganligi inobatga olindi.
