Бугун Давлат божхона қўмитаси томонидан тадбиркорлик субъектлари ва оммавий ахборот воситалари вакиллари учун “Божхона ҳудудида қайта ишлаш” божхона режимининг афзалликлари: имконият ва қулайликлар” мавзусида медиа тур ўтказилди.
Тадбирда, мамлакатимизда саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш қувватларини кенгайтириш ва экспортни қўллаб-қувватлаш, қўшимча ишчи ўринларини яратиш мақсадида, тадбиркорларга бир қанча қулайлик ва енгиликлар яратилаётгани айтилди.
Келтирилган рақамларга кўра, ўтган 2021 йилда ва 2022 йилнинг дастлабки ярми давомида 12 мингдан ортиқ тадбиркорлар томонидан 5,7 млрд долларлик турли хил технологик асбоб ускуналар импорт қилинган.
2022 йилнинг 6 ойи давомида 112 та тадбиркорлик субъектлари томонидан 260 млн. АҚШ долларига тенг бўлган товарлар “божхона ҳудудида қайта ишлаш” божхона режимига расмийлаштирилиб, 239 млн. АҚШ долларига тенг қайта ишланган тайёр маҳсулотлар реэкспортга йўналтирилган. Бу борада Ўзбекистон Республикаси Президентининг жорий йил 25 апрелдаги “Божхона ҳудудида қайта ишлаш” божхона режимини қўллашни соддалаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармони ҳам имзоланган. Бу билан товарларни қайта ишлаш операциялари рўйхати қадоқлаш, ўраш, саралаш, тозалаш, бошқа товарларга мослаштириш ва ускуналарни модернизация қилиш хизматлари тўлдирилган.
Энг катта енгилликлардан бири мазкур жараёнларни амалга оширишда тадбиркорлар ҳеч қандай божхона тўловлари тўламайди.
Товарлар экспортида қўлланиладиган божхона йиғимлари ставкалари, имтиёз (шу жумладан, темир йўл тарифлари бўйича), преференциялар, субсидия ва компенсацияларни қайта ишлашдан ҳосил бўлган тайёр маҳсулотлар реэкспортига ҳам татбиқ этилмоқда. Товарларни қайта ишлашда мувофиқлик сертификати, санитария-эпидемиологик хулоса ҳамда махсус иқтисодий зона иштирокчилари ва ваколатли иқтисодий операторлар томонидан божхона тўловлари таъминоти (суғурта полиси, банк кафолати, гаров шартномаси, кафиллик хати) талаб этилмайди. Авваллари товарларни ушбу режимга расмийлаштиришда товар импортида қандай ҳужжат талаб қилинган бўлса, шу ҳужжатларни божхона органига тақдим этиши лозим эди.
Шу вақтга қадар тадбиркор 1 та мувофиқ сертификат олиш учун 2-3 кун муддат ва 20-30 АҚШ доллари, 1та СЭС хулосани олиш учун 4-5кун муддат ва 30-40 АҚШ доллари миқдорида маблағ сарфлаган. Шунингдек, қайта ишлаш бўйича тайёр маҳсулотларнинг чиқиш меъёрларини тадбиркорлар томонидан белгиланиши жорий этилди. Бугунги кунга қадар, қайта ишлаш маҳсулотларини чиқиш нормалари ваколатли орган томонидан амалга оширилиши белгиланган эди. Энди эса ушбу ваколат тадбиркорларнинг ўзига берилди.
Шунингдек, эндиликда қайта ишлашдан ҳосил бўладиган чиқиндиларни “эркин муомалага чиқариш”да божхона божи қўлланилмайди.
Маълумот учун, айни кунгача товарларни божхона ҳудудида қайта ишлашдан ҳосил бўлган чиқиндиларни ички бозорга сотиш божхона божларини тўлаган ҳолда амалга оширилган. Эндиликда айнан бир хил турдаги товарларни қайта ишлаш бўйича, контрактлар сонидан қатъи назар, 2 йилдан кўп бўлмаган муддатга божхона органи томонидан умумий рухсатнома бериш тартиби жорий этилди. Яна бир янгилик - товарларни таъмирлашда тадбиркорларга қайта ишлаш рухсатномасини олиш талаб этилмайди.
Эслатиб ўтамиз, медиа турнинг мақсади тадбиркорларга ушбу қулайликларни яқиндан етказиш, журналистлар орқали кенг жамоатчиликка таништиришни назарда тутган.
Ойбек ШУКУРОВ
