Баъзи экспертларнинг айтишича, Россия ва Хитойда ишлаб чиқилган вакциналарнинг бир хил нуқсони бор. Бу камчилик уларнинг кўпчилик одамлар чалинадиган, одатий шамоллашни келтириб чиқарадиган вирусга асосланиб яратилгандир. Бу эса вакциналарнинг самарадорлигини чегаралаши мумкин. Бу ҳақда таржумон.уз хабар берди.
Хитойнинг CanSino Biologics компаниясининг 6185 номли вакцинаси аденовируснинг 5 тури бўлган Ad5 нинг ўзгартирилган шаклидир. Wall street Journal ининг ўтган ҳафтада берган маълумотларига кўра, CanSino Biologics катта миқёсли текширувларни тугатмасдан аввал бир қанча мамлакатлар билан вакцина етказиб бериш бўйича музокаралар олиб бормоқда.
Москвадаги Гамелия институти томонидан яратилган вакцина ҳам Ad5 га асосланган бўлиб, у катта сондаги одамларда синовдан ўтмасдан туриб август ойининг бошида маъқулланганди.
“Ad5 мени ҳавотирга солмоқда. Чунки, кўплаб одамларда унга қарши иммунитет мавжуд. Мен Хитой ва Россия олимларининг усуллари қандай эканини билмайман. Балки, уларнинг самарадорлиги 70 фоиз эмас, 40 фоиз бўлар. Лекин, бошқа вакцина ятатилмагунча шу вакциналарга эга бўлганимиз касалликка қарши ҳеч нарсасиз қолганимиздан яхшироқ” дейди Жон Ҳопкинс университетининг вакцина бўйича тадқиқотчиси Анна Дурбин.
Ҳозиргача дунё бўйлаб 845 минг кишини ҳаётдан олиб кетган коронавирусни тўхтатишда вакциналар муҳим деб ҳисобланмоқда. Хитой ва Россиянинг бу икки компаниялари Ad5 га асосланган Эболага қарши вакцинани яратиш бўйича узоқ йиллик тажрибага эгалар.
Олимлар кўп йиллардан буён Ad5 га асосланган вакциналарни бир неча турдаги инфекцияларга қарши синаб кўришган. Лекин, ҳозирда уларнинг ҳеч қайси бири кенг миқёсда ишлатилмайди. Тадқиқотчилар йўқ қилиниши керак бўлган вируснинг генларини инсон ҳужайрасига киритиш учун зарарсиз бўлган бошқа вируслардан фойдаланишади. Бу эса инсон организмида ўша зарарли вирусга қарши иммунитет ҳосил бўлишига туртки беради. Коронавирусга қарши Ad5 га асосланган вакциналар ҳам организмга шундай йўл билан киритилади.
Лекин, кўплаб одамларда Ad5 га қарши иммунитет аллақачон шаклланиб улгурган. Бу ҳолатда инсондаги иммун тизими коронавирусга эмас, балки вакцина таркибидаги вирусга қарши кураш олиб боради. Бу эса Ad5 асосланган вакциналарнинг самадорлигини камайтиради.
Бир қанча олимлар зарарли вирус генларини организмга киритиш учун аденовируснинг муқобил вариантини ёки бошқа усулларни танлашган. Оксфорд университети ва AstraZeneca компаниялари ўзларининг COVID-19 га қарши вакциналарини инсон танасига киритиш учун Ad5 дан воз кечиб, шимпанзе аденовирусидан фойдаланишади. Jonson&Jonsonнинг вакцинаси эса жуда камёб тур бўлган Ad26 ни ишлатади.
