Туркиянинг Эгей минтақаси - ўзининг сокин муҳити, манзараси, мазали зайтун мойи, бой виночилик мероси ва барра сабзавотлардан тайёрланадиган машҳур пазандалик маданияти билан меҳмонларни кутиб олади. Ушбу ошхонанинг энг машҳур лаззатлари ТуркЭгейнинг унумдор ерларидаги ўтлардан тайёрланган ўзига хос рецептларда дастурхонга тортилади.
Бу ёқимли ўтлар витаминлар ва минералларнинг юқори даражада уйғунлашуви туфайли ноёб шифо манбаи сифатида эътиборни тортади. Ушбу хусусиятлар туфайли бу минтақа дунёдаги ягона ўтлар фестивалига мезбонлик қилиши мумкин. ТуркЭгей саргузаштига тайёрланинг, у ерда сиз мазали кўкатларга бой таомларидан баҳраманд бўласиз ва соғломлашасиз!
Доривор ўтлар: Табиатдан дастурхонгача
Яшил отқулоқ, «Сибес» ўти, қушқўнмас, денгиз ловияси, арпабодиён, қовоқ гулларидан дўлма, рукола, қичитқи ўти ва гибискус ... Кўпгина ғайриоддий номлари билан машҳур бўлган бу ўтлар Эгей денгизи қирғоқлари бўйлаб етишиб чиқадиган энг машҳурларидан саналади.
Отқулоқ қўзичоқ қулоғига ўхшагани учун турк тилида "қўзи қулоғи" номи билан аталади. Ўзининг нордон таъми билан бу шифобахш ўт кўпинча салатлар, шўрвалар ва пишириқларда ишлатилади. Бундан ташқари, зайтун мойи билан ҳам яхши жуфтлик бўла олади. Яшил отқулоқ, А ва С витаминлари, шунингдек, калтсий, калий, магний ва фосфорга бой ўт танани мустаҳкамлаб, кўплаб касалликларни даволайди.
«Сибес» ўти минтақадаги энг машҳур ўтлардан бири бўлиб, карам ва гулкарамни кесиш ва йиғишдан кейин тупроқда қолган илдизлардан ўсади. Кўпинча пиширилган, зайтун мойи ва лимон билан хизмат қиладиган Сибес ўти ҳар қандай балиқ бўлган столда бўлиши керак. С витаминининг бой манбаи бўлган Сибес ўти овқат ҳазм қилиш тизимининг муаммосиз ишлашига ёрдам беради.
Қушқўнмас витамин ва минералларга бой, оқ тузилишга, шунингдек, барг ва тиканларга эга. Зайтун мойида ҳам қовурилиши мумкин бўлган бу ўт анъанавий равишда қўзичоқ гўшти ва махсус зираворлар билан хизмат қилади. Ўтнинг номи туркчада “Шевкет-и бостан” яъни “боғнинг тикани” деган маънони англатади.
Денгиз ловияси Эгей денгизида кўп ўсадиган оғизда шўр ва нордон таъм қолдирадиган ўсимлик тури саналади. Денгиз сувида етиштирилган ушбу ўт, Эгей дастурхонларида салат сифатида хизмат қилади. Ўт иссиқ сувда қайнатилгандан сўнг дарҳол совуқ сувга солинган ҳолда яхшилаб пиширилади ва зайтун мойи, саримсоқ ва лимон билан танаввул қилинади.
Арпабодиён анисга ўхшаш қаттиқ хушбўй ҳидга эга ва бутага ўхшаш кўриниши туфайли туркчада «tangle» деб номланади. Римликлар кенг қўллаган арпабодиён аралаш ўтли қовурилган қўзичоқ таомноманинг муҳим таркибий қисмидир. Арпабодиён одатда лимон ва зайтун мойи билан салат сифатида истеъмол қилинади, лекин тухум билан ҳам пиширилиши мумкин. Йўтални бостириш хусусияти билан танилган арпабодиён барглари ҳам қуритилиши ва чой сифатида тайёрланиши мумкин.
Қовоқ гулидан дўлма ТуркЭгейда топилган энг ўзига хос таомлардан биридир. Таомга ном берган қовоқ гуллари эрта тонгда тўлиқ очилиб, қуёш иссиқлигида сўнмаган ҳолда йиғиб олинади. Уларнинг ичи дўлманинг масаллиғига тўлдирилгандан сўнг пиширилади ва дастурхонга тортилади. Тўқ сариқ қовоқ гуллари А, С ва Б витаминларига бой.
Рукола балиқ дастурхонлари учун зарур бўлган қиррали барглари ва хуш таъми билан диққатни тортади. Караҳиндиба таркибида юқори миқдорда А ва С витаминлари, темир, кальций ва калий мавжуд бўлиб, қадим замонлардан бери табиблар томонидан ҳам қўлланилган. Руколани қайнатиб, қатиқ билан аралаштириб ҳам ейиш мумкин. Рукола барглари қуритиб, доривор чой тайёрлаш учун ҳам қўлланилади.
Қичитқи ўти кўплаб шифобахш фойдалари билан Эгей денгизи ҳудудида энг кўп истеъмол қилинадиган ўтлардан биридир. “Қичитқи ўти" деб номланишига сабаб, у терини тирнаш, қичишиш ва тегинганда куйиш ҳисси келтириб чиқаради. Бундан ташқари, Рим аскарлари қичитқи ўт баргларини таналарига суртганлари ва совуқ ҳаво шароитларидан камроқ таъсирланганлари маълум. Қичитқи ўти кўпинча пишириқлар ва шўрваларда истеъмол қилинади.
Гибискус Эгей минтақасида табиий равишда ўсадиган одатий баҳор ўтидир. Қадимги Юнонистон ва Рим давридан бери истеъмол қилинган бу фойдали ўсимлик қовурилган ҳолда истеъмол қилинади. С витамини ва антиоксидантларга бой гибискус, шунингдек, чой сифатида шамоллашни даволаш учун ишлатилади.
