Қирғизистонда давлат тилини билиш даражасини аниқлашга қаратилган имтиҳонни биринчи уринишда топшираётганларнинг атиги 17,9 фоизи етарли балл тўпламоқда. Йил бошидан буён 21,5 мингдан ортиқ киши тестни биринчи марта топширган бўлса, уларнинг 3859 нафари имтиҳондан муваффақиятли ўтган. Бу ҳақда “24.kg” нашри хабар берди.
Қизиғи, Қирғизистонда президентликка эҳтимолий номзодлар Омурбек Суваналиев ва Сиймық Жапиқайев ҳам давлат тили имтиҳонидан ўтиш учун етарли балл тўплай олмаган. Жапиқайев тестни қайта топширган. Яна бир эҳтимолий номзод Исхак Масалиев ҳам имтиҳонда иштирок этган, бироқ унинг натижалари ҳозирча маълум эмас.
Нашр маълумотларига кўра, Қирғизистон жамоат арбоби Илим Қарипбеков ҳам тестнинг мураккаблигини шахсан синаб кўришга қарор қилган. Унинг фикрича, имтиҳондан ўта олмаслик учун қирғиз тилини яхши билмаслик ёки атайлаб нотўғри жавоб бериш керак.
Деярли ҳар беш кишидан тўрт нафари биринчи уринишда ўта олмаяпти
“24.kg” нашри 2026 йил январь–октябрь ойларидаги имтиҳон натижаларини таҳлил қилган. Бунинг учун “Қирғизтест” сайтида эълон қилинган натижалар акс этган 200 та файл ўрганилган.
Йил бошидан буён 30 мингдан ортиқ киши қирғиз тилини билиш даражасини синовдан ўтказган. Уларнинг 21 552 нафари тестни биринчи марта топширган. Шундан атиги 3859 киши биринчи уринишдаёқ муваффақиятли натижа қайд этган. Бу 17,9 фоизга тенг.
Тестни қайта топшириб, керакли баллни тўплаганлар ҳам ҳисобга олинса, имтиҳондан муваффақиятли ўтганлар улуши жами иштирокчиларнинг қарийб 41 фоизини ташкил этади.
“Қирғизтест” давлат муассасаси маълумотларига кўра, йил бошидан 1 октябргача жами 30 525 та тест топшириш ҳолати қайд этилган. Бироқ тақдим этилган маълумотларда иштирокчиларнинг имтиҳонни нечанчи уринишда топширгани алоҳида кўрсатилмаган.
Муассаса маълумотларига кўра, 13 278 киши давлат тилини белгиланган даражада билишини тасдиқлаган. Бу жами тест топшириш ҳолатларининг 43,5 фоизига тенг. Ушбу кўрсаткичлар “24.kg” таҳлили натижаларига яқин.
Қайси бўлимлар энг қийин?
Сентябрь ойига қадар қирғиз тилини билиш бўйича имтиҳон бешта бўлимдан иборат бўлган. 2 сентябрдан бошлаб “Лексика ва грамматика” бўлими вақтинча алоҳида баҳоланмайдиган бўлди. Унинг мазмуни бошқа бўлимларга киритилди.
Таҳлил натижаларига кўра, иштирокчилар учун энг қийин бўлимлар ёзиш ва оғзаки нутқ ҳисобланади. Сентябрь ойигача номзодларнинг ярмидан кўпи ушбу бўлимлардан ўта олмаган.
Ўқиш ва тинглаб тушуниш бўлимлари эса нисбатан осонроқ бўлган. Умуман олганда, барча бўлимлардан биринчи уринишда ўтиш кўрсаткичи пасайган. Сентябргача ҳар беш иштирокчидан тахминан бири барча бўлимлардан биринчи уринишда ўтган бўлса, сентябрдан кейин бу кўрсаткич ҳар тўққиз кишидан бирига тушган.
Имтиҳон қандай ўтказилади?
“Қирғизтест” — қирғиз тилини билиш даражасини баҳолаш давлат тизими. Имтиҳон бешта йўналишни қамраб олади: лексика ва грамматика, тинглаб тушуниш, ўқиш, ёзиш ва гапириш.
Тил билиш даражаси А1 — бошланғич босқичдан С1 — юқори даражагача бўлган шкала асосида баҳоланади.
Тест топшириш учун 2 соат 50 дақиқа вақт ажратилади. Энг катта бўлим — лексика ва грамматика бўлиб, унда 70 дақиқа ичида 90 та топшириқни бажариш керак. Тинглаб тушуниш ва ўқиш бўлимларининг ҳар бирида 30 тадан, ёзиш ва гапириш бўлимларида эса учтадан топшириқ берилади.
Кимлардан қайси даража талаб этилади?
Қирғизистонда давлат тилини билиш бўйича талаблар ходимларнинг тоифасига қараб белгиланган.
Давлат ва муниципал хизматчилар 2025 йилдан бошлаб қирғиз тилини камида В1, 2027 йилдан эса В2 даражасида билиши шарт.
Давлат ва муниципал корхоналар, муассасалар ҳамда ташкилотлар ходимлари, жумладан, ўқитувчилар, илмий ва тиббиёт ходимлари учун 2026 йилдан В1, 2028 йилдан эса В2 даражаси талаб этилади.
Қирғизистонда доимий яшовчи ва мамлакат фуқароси бўлган этник озчилик вакиллари учун алоҳида талаблар белгиланган. Улар 2026 йилдан А2, 2028 йилдан эса В1 даражасида қирғиз тилини билиши керак.
Шундай қилиб, Қирғизистонда давлат тилини билишга қўйилаётган талаблар босқичма-босқич кучайтирилмоқда. Бироқ имтиҳон натижалари биринчи уринишдаёқ талаб этиладиган даражага эришаётганлар улуши пастлигини кўрсатмоқда.
