У Бокуда бўлиб ўтган “Янги Озарбайжон” партиясининг VIII съездида сўзлар экан, Боку ҳарбий ғалабаларга ўз кучи билан эришганини таъкидлаб, мамлакат барча қурол-яроғларни пулга сотиб олганини билдирди. Унинг айрим баёнотлари Туркия ва ижтимоий тармоқларда Ражаб Тойиб Эрдўғанга ишора сифатида талқин қилинди.
Алиев 2 октябрь куни Бокудаги Ҳайдар Алиев марказида бўлиб ўтган “Янги Озарбайжон” партиясининг VIII съездида нутқ сўзлади. Унда Озарбайжоннинг ташқи сиёсати, мамлакатнинг ҳарбий салоҳияти ва Қорабоғдаги урушда эришилган ғалаба ҳақида гапирди.
“Биз ташқи сиёсатни шундай қуряпмиз ва бундан буён ҳам шундай қуришимиз керакки, ҳеч ким ишларимизга аралашмасин. Бизга ҳеч кимнинг ёрдами ҳам, ҳеч кимнинг ҳомийлиги ҳам керак эмас. Ёрдамга муҳтож бўлганимизда, бизга ҳеч ким ёрдам бермаган. Миллионлаб қочқинларимиз бўлганида ҳеч ким бизга ёрдам қўлини узатмаган. Олган ҳамма нарсамизни пул эвазига сотиб олганмиз”, деди Алиев.
У, хусусан, қурол-яроғ хариди ҳақида ҳам тўхталди.
“Барча қурол-яроғларни — охирги ўқигача — пул эвазига, жаҳон нархларида сотиб олганмиз. 2003 йилдан бери Озарбайжон қанчалик қуролланганини биласиз: биз ўз ишлаб чиқаришимизни йўлга қўйдик ва чет элдан қурол-яроғ харид қилдик. Бирор марта ҳам бизга бир манат, бир доллар чегирма қилишмади. Баъзида қурол-яроғни жаҳон нархидан бир неча баравар қимматга сотишди”, деди у.
Алиевнинг таъкидлашича, Озарбайжоннинг ҳарбий салоҳияти мамлакатнинг ўз имкониятлари ва хориждан амалга оширилган харидлар ҳисобига шаклланган.
У нутқининг бошқа қисмида айрим давлатларда раҳбарлар ўтмишдаги ютуқларни ўз номига расмийлаштиришга ёки тарихни ўзгартириб кўрсатиш орқали ўз ролини оширишга ҳаракат қилаётганини айтди.
“Бизнинг афзаллигимиз шундаки, баъзи мамлакатлардан фарқли ўлароқ, сохта афсоналар яратишимиз шарт эмас. Баъзи мамлакатларда айрим раҳбарлар ўтмишдаги ютуқларни ўз номига расмийлаштиришга ёки тарихни бузиб кўрсатиб, ўз ролини ошириб кўрсатишга ҳаракат қилмоқда. Бизга бунинг кераги йўқ”, деди Озарбайжон президенти.
Алиев айнан қайси давлат ёки раҳбарни назарда тутганига аниқлик киритмади. Бироқ унинг мазкур баёнотлари Туркия медиаси ва ижтимоий тармоқларда муҳокама қилинди. Айрим фойдаланувчилар ва экспертлар ушбу сўзларни Туркия Президенти Ражаб Тойиб Эрдўғанга ишора сифатида талқин қилди.
Бу талқинга 2024 йилда Эрдўғаннинг Қорабоғ ҳақида айтган сўзлари ҳам сабаб бўлмоқда.
2024 йил 28 июль куни Туркия Президенти Ражаб Тойиб Эрдўған Исроилнинг Ғазодаги ҳарбий амалиётларини танқид қилар экан, Туркия Қорабоғ ва Ливияда қандай ҳаракат қилган бўлса, Исроилга нисбатан ҳам шундай йўл тутиши мумкинлигини айтган. Reuters хабарига кўра, Эрдўғаннинг бу баёноти унинг Ризе шаҳридаги Адолат ва тараққиёт партияси йиғилишидаги нутқида янграган.
Шу билан бирга, Туркия Қорабоғдаги ҳарбий операцияларда бевосита иштирок этганини инкор қилиб келган.
БМТдаги ҳолат ҳам муҳокамаларга сабаб бўлган
Алиевнинг сўзлари янграган вақтда Озарбайжон ва Туркия муносабатлари билан боғлиқ яна бир масала муҳокама марказида эди.
24 сентябрь куни Исроил Бош вазири Биньямин Нетаньяху БМТ Бош Ассамблеясида нутқ сўзлаганида бир қатор давлатлар делегациялари зални тарк этган. Бу ҳолат халқаро ОАВларда ҳам ёритилган.
Озарбайжон делегацияси аъзоларидан бири эса залда қолган. Туркия медиасида ушбу ҳолатга алоҳида эътибор қаратилди. Озарбайжоннинг БМТдаги Доимий ваколатхонасининг биринчи котиби Мақсад Ҳусейнов залда қолган дипломат сифатида кўрсатилди.
Айни вақтда Озарбайжоннинг БМТдаги олти нафар вакилининг беш нафари зални тарк этгани ҳақида ҳам хабарлар тарқалган. Шу боис воқеани фақат “Озарбайжон вакили залда қолди” тарзида талқин қилиш вазиятнинг тўлиқ манзарасини бермайди.
Нетаньяху ўз нутқида Туркия Президенти Эрдўғанни ҳам танқид қилган. Бу эса Озарбайжон вакилининг залда қолгани масаласига Туркия медиасида қўшимча эътибор қаратилишига сабаб бўлган.
Озарбайжондаги мактаб формаси атрофидаги баҳс
Туркия медиасида Озарбайжонга нисбатан танқидлар янграган яна бир масала мактаблардаги кийиниш қоидалари билан боғлиқ.
21 сентябрь куни Озарбайжон Вазирлар Маҳкамаси давлат умумтаълим муассасалари ўқувчиларининг кийим-бошига оид қоидаларга ўзгартиш киритди. 309-сонли қарорга кўра, белгиланган мактаб формасининг яхлитлигини бузадиган ёки умумий таълимнинг дунёвийлик тамойилига мос келмайдиган бошқа кийим элементларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Расмий қарор матнида “ҳижоб” ёки “рўмол” сўзлари тўғридан тўғри ишлатилмаган. Бироқ қарордан кейин айрим Озарбайжон ва Туркия ОАВлари уни мактабларда рўмол ўрашга чеклов сифатида талқин қилди.
Қарорда, шунингдек, Озарбайжон халқининг тарихи, маданияти ва миллий-маънавий қадриятлари билан боғлиқ тадбирларда педагогик кенгаш қарори асосида миллий кийимлар ёки миллий кийим элементларидан фойдаланишга рухсат берилган.
Шундай қилиб, Илҳом Алиевнинг 2 октябрдаги нутқида Туркия ёки Эрдўған номи тилга олинмаган. Унинг “ҳеч ким ишларимизга аралашмасин” ва “ҳеч кимнинг ёрдами ҳам, ҳомийлиги ҳам керак эмас” деган сўзлари эса Туркия медиаси ва ижтимоий тармоқларда турлича талқин қилинмоқда. Расмий нуқтаи назардан эса Алиев ўз баёнотларида муайян давлат ёки раҳбарни ушбу сўзлари билан атаб ўтмаган.
