АҚШ ва Украина ўртасидаги муносабатларнинг ёмонлашиши Хитой учун янги имкониятлар эшигини очиши мумкин. Ғарб ёрдами қисқарган тақдирда, Киев иқтисодий ҳамкорлик, саноат ва ҳарбий ишлаб чиқариш соҳаларида Пекинга кўпроқ таянишга мажбур бўлиши эҳтимолдан холи эмас. Бу ҳақда The Wall Street Journal нашри хабар берди.
Нашрнинг ёзишича, АҚШ Президенти Дональд Трамп маъмуриятининг Украина Президенти Владимир Зеленскийга нисбатан босими кучайиши Хитой манфаатларига хизмат қилиши мумкин. Бу эса Вашингтоннинг миллий хавфсизлиги учун ҳам жиддий оқибатларни келтириб чиқариши эҳтимолини оширади.
Маълум қилинишича, АҚШ Россия дизель ёқилғисига нисбатан санкцияларни юмшатган, шунингдек, Украинадан Россия нефтини қайта ишлаш заводларига ҳужумларни тўхтатишни сўраган. Вашингтон Киев билан разведка маълумотларини алмашишни чеклаш эҳтимоли билан ҳам огоҳлантирган.
Украинада Ғарбга ишонч пасаймоқда
The Wall Street Journal қайд этишича, Украинада Ғарб билан интеграция истиқболларига нисбатан шубҳалар кучайиб бормоқда. Киев халқаро социология институти маълумотларига кўра, украиналикларнинг АҚШга бўлган ишончи 2024 йил декабридаги 41 фоиздан тахминан бир йил ўтиб 18 фоизгача пасайган.
Бундай шароитда украиналиклар мамлакат келажагини фақат Ғарб институтларига қўшилиш билан боғлаш ўрнига, ўз ҳарбий салоҳиятини ошириш ва иқтисодий ҳамкорлар доирасини кенгайтириш зарурлигини кўпроқ таъкидламоқда.
Шу билан бирга, Украина ҳануз Ғарб ёрдамига жиддий даражада боғлиқ. Мамлакат бюджети даромадларининг сезиларли қисми хорижий молиявий кўмак ҳисобидан шаклланади. АҚШ етказиб берадиган қурол-яроғ ва разведка маълумотлари ҳам Украина армияси учун муҳим аҳамиятга эга.
Хитой Украина учун муҳим савдо ҳамкорига айланган
Хитой Украина иқтисодиётида аллақачон муҳим ўрин эгаллаган. The Wall Street Journal келтирган маълумотларга кўра, Украина 2026 йилда Хитойдан 19,6 миллиард доллардан ортиқ товар импорт қилган. Бу мамлакат умумий импортининг қарийб 30 фоизини ташкил этади.
Бундан ташқари, Украинадаги дрон ишлаб чиқарувчилари Хитойда ишлаб чиқарилган двигателлар, аккумуляторлар ва электрон компонентлардан фойдаланмоқда. Huawei компанияси эса мамлакатга телекоммуникация инфратузилмаси учун ускуналар етказиб берган.
Агар Киев ва Вашингтон ўртасидаги келишмовчиликлар янада чуқурлашса, Хитой компаниялари Украинадаги қайта тиклаш ишлари, саноат ишлаб чиқариши ва телекоммуникация соҳаларида ўз иштирокини кенгайтириши мумкин.
Украина қуролларини Ғарбдан ташқарида ҳам сотиши мумкин
Нашр таҳлилига кўра, Ғарб билан муносабатлар ёмонлашган тақдирда, Украина қурол ишлаб чиқарувчилари НАТОга аъзо бўлмаган мамлакатлар билан ҳамкорликни фаоллаштириши мумкин.
Киев ўзининг ҳарбий ишлаб чиқариш салоҳиятини ошириб, мустақил қурол-яроғ етказиб берувчига айланишга интилса, Вашингтоннинг Украинадаги ҳарбий-саноат қарорларига таъсири қисқариши мумкин.
Аввалроқ The New York Times нашри ҳам АҚШ ва Украина президентлари ўртасидаги муносабатлар жиддий инқироз ёқасига келиб қолгани ҳақида ёзган эди. Муносабатларнинг янада ёмонлашиши Украина армияси учун муҳим бўлган Америка ёрдамининг келажагини шубҳа остида қолдириши мумкин.
14 октябрь куни берган интервьюсида Владимир Зеленский Россия дизель ёқилғиси билан боғлиқ келишувлар сабаб АҚШ томонидан хиёнатга учраганини ҳис қилганини айтган. Европа давлатларининг аксарияти эса Украина раҳбарига Дональд Трампни кескин танқид қилишдан тийилишни тавсия қилган.
Шундай қилиб, Вашингтон ва Киев ўртасидаги зиддиятлар чуқурлашиши Хитойнинг Украинадаги иқтисодий таъсирини ошириши мумкин. Бироқ Киевнинг ҳарбий ва молиявий жиҳатдан Ғарбга қарамлиги сақланиб қолаётгани сабабли, Хитойнинг бу жараёндаги имкониятлари ҳозирча бир қатор омилларга боғлиқ.
