Исроилда парламент сайловларидан кейин ҳукмрон коалиция ҳам, мухолифат ҳам ҳукумат тузиш учун зарур бўлган кўпчилик ўринни қўлга кирита олмаслиги мумкин. Дастлабки прогнозлар Биньямин Нетаньяху бошчилигидаги ўнг қанот коалицияси ва унинг рақиблари ўртасидаги кескин рақобатни кўрсатмоқда. Бу ҳақда BBC хабар берди.
Учта йирик Исроил телеканали эълон қилган экзитпол натижаларига кўра, собиқ ҳарбий раҳбар Гади Айзенкот бошчилигидаги мухолифат блоки парламентда 51–53 та, Нетаньяху коалицияси эса 50–52 та ўринни эгаллаши мумкин.
Исроил парламенти — Кнессетда жами 120 та ўрин мавжуд. Ҳукумат тузиш учун эса камида 61 нафар депутатнинг қўллаб-қувватлови талаб этилади. Демак, дастлабки натижаларга кўра, ҳар икки сиёсий блок учун ҳам коалиция тузиш осон бўлмаслиги мумкин.
Араб партиялари ҳал қилувчи кучга айланиши мумкин
Прогнозларга кўра, араб партиялари парламентда 18–19 та ўринни эгаллаши мумкин. Бу эса янги ҳукуматни шакллантириш жараёнида уларнинг позициясини муҳим аҳамиятга эга қилади.
Бироқ Нетаньяху араб партиялари кўмагига таянадиган ҳукумат тузишга қарши эканини билдирган. Айзенкот бошчилигидаги мухолифат эса улар билан муайян шартлар асосида ҳамкорлик қилиш имкониятини кўриб чиқмоқда.
Сайловдан кейин Айзенкот тарафдорларига мурожаат қилиб, улар тарих яратганини айтди. У сайлов натижалари барча исроилликлар манфаатларини ҳисобга оладиган барқарор ҳукумат тузишга хизмат қилиши кераклигини таъкидлади.
Собиқ бош вазир Яир Лапид ҳам Нетаньяху бошчилигидаги блок сайловда жиддий мағлубиятга учраганини билдирди.
Нетаньяху эса ўз тарафдорларига мурожаатида ўнг қанот блоки кўпчиликка эга эканини таъкидлаб, кучли миллий ҳукумат тузишга чақирди. Бироқ телеканаллар эълон қилган янгиланган экзитпол натижалари икки блок ўртасидаги фарқ жуда кичик эканини кўрсатган.
Сайловчилар фаоллиги юқори бўлди
Исроил Марказий сайлов комиссияси маълумотларига кўра, сайловчиларнинг 77,7 фоизи овоз беришда қатнашган. Бу 1999 йилдан бери қайд этилган энг юқори кўрсаткичлардан бири ҳисобланади.
Комиссия овоз бериш вақтини узайтириш ҳақидаги мурожаатларни рад этган. Қайд этилишича, сайловчиларнинг юқори фаоллиги овоз бериш муддатини узайтириш учун етарли асос ҳисобланмайди.
Янги ҳукумат қандай шакллантирилади?
Расмий натижалар эълон қилингач, Исроил президенти парламентдаги сиёсий фракциялар билан маслаҳатлашади. Шундан сўнг ҳукумат тузиш имконияти мавжуд деб ҳисобланган партия етакчисига коалиция шакллантириш вазифаси топширилади.
Бу жараён бир неча ҳафта давом этиши мумкин. Агар сиёсий кучлар келишувга эриша олмаса, мамлакатда янги парламент сайловларини ўтказиш эҳтимоли ҳам мавжуд.
Мазкур сайлов 2023 йил 7 октябрда ҲАМАС бошчилигидаги ҳужумдан кейин, Ғазо сектори, Ливан ва Эрон билан боғлиқ урушлар фонида ўтказилган илк парламент сайлови сифатида кўрсатилмоқда.
Сайловолди кампаниясида 7 октябрь ҳужумига олиб келган хавфсизлик тизимидаги камчиликлар учун жавобгарлик, минтақадаги урушлар, ҳарбий хизмат мажбуриятларини тақсимлаш, суд ислоҳотлари ҳамда Исроилнинг халқаро майдондаги мавқеи асосий масалалардан бўлган.
Якуний натижалар экзитпол кўрсаткичларидан фарқ қилиши мумкин. Шу сабабли Нетаньяху бошчилигидаги коалициянинг келгуси тақдири расмий натижалар ва сиёсий музокараларга боғлиқ бўлиб қолмоқда.
