Президент Шавкат Мирзиёев тоғ-кон саноати ва геология соҳасида рақамли ҳамда сунъий интеллект технологияларини жорий этиш бўйича тақдимот билан танишди. Бу ҳақда Президент матбуот хизмати хабар қилди.
Маълум қилинишича, тоғ-кон саноати мамлакат иқтисодиётининг асосий тармоқларидан бири ҳисобланади. 2025 йил якунларига кўра, жами саноат маҳсулотининг 20 фоизи ушбу соҳа ҳиссасига тўғри келган. Тармоқ корхоналари томонидан давлат бюджетига 118,5 триллион сўм тушум таъминланган.
Тақдимотда соҳани технологик трансформация қилиш, ишлаб чиқариш жараёнларини рақамлаштириш ва сунъий интеллект ечимларини кенг жорий этиш иқтисодий хавфсизликни мустаҳкамлаш, инвестицияларни кўпайтириш ҳамда табиий ресурслардан самарали фойдаланиш учун муҳим аҳамиятга эга экани таъкидланган.
Қайд этилишича, 2025 йилда йирик тоғ-кон саноати корхоналарида рақамли ечимлар ҳисобига 7,3 триллион сўм операцион харажатлар тежалган ва маҳсулот таннархи 9,1 фоизга қисқарган.
Шунингдек, “Геомониторинг” ахборот тизими орқали 2 мингдан ортиқ қазилма участкалари ҳақидаги маълумотлар рақамлаштирилган.
Тақдимотда келгуси беш йил давомида олтин захираларини қўшимча 879 тоннага, кумушни 510 тоннага ва мисни 676 минг тоннага ошириш бўйича ишлар бошлангани маълум қилинган.
Сунъий интеллект технологиялари геологик маълумотларни таҳлил қилиш, қазилма бойликлар захирасини прогнозлаш ва бурғилаш ишлари самарадорлигини ошириш имконини бериши қайд этилди. Шу муносабат билан геология-қидирув ишларининг барча босқичларига сунъий интеллект ечимларини жорий қилиш режалаштирилмоқда.
Тақдимотда тоғ-кон саноатида шаклланадиган катта ҳажмдаги маълумотларни ягона электрон базага жамлаш ва уларни 3D моделлар орқали таҳлил қилиш янги конларни аниқлаш имкониятларини кенгайтириши таъкидланган.
Мутасаддиларнинг ҳисоб-китобларига кўра, бу орқали маҳсулот таннархини 10 фоизга камайтириш, янги конларни аниқлаш муддатини икки баробар қисқартириш ва инвесторларга тақдим этиладиган таклифлар сонини тўрт бараварга ошириш мумкин.
Шунингдек, 2030 йилгача геология ва тоғ-кон саноатига 30 миллиард доллардан ортиқ инвестиция жалб қилиш мақсад қилингани билдирилди. Бунинг учун инвесторлар талаб қилаётган ишончли ва сифатли рақамли маълумотлар базасини шакллантириш зарурлиги қайд этилди.
Тақдимотда Геологик маълумотлар миллий базасини яратиш таклифи ҳам кўриб чиқилди. Режага кўра, махсус Технологик трансформация маркази ташкил этилиб, мавжуд 36 мингдан ортиқ ҳисобот ва бирламчи маълумотлар рақамли форматга ўтказилади. Натижада конларни моделлаштириш ва захираларни ҳисоблаш жараёнлари икки баробар тезлашиши кутилмоқда.
Шунингдек, 2026–2030 йилларда геология соҳаси ва олтита йирик корхона — “Навоий кон-металлургия комбинати”, “Олмалиқ кон-металлургия комбинати”, “Навоийуран”, “Ўзметкомбинат”, “Ўзбеккўмир” ҳамда “Ўзбекистон технологик металлар комбинати”да рақамли технологиялар ва сунъий интеллектни жорий этиш бўйича 44 та лойиҳани амалга ошириш режалаштирилган.
Ушбу лойиҳалар ишлаб чиқариш жараёнларини автоматлаштириш, корпоратив бошқарувни рақамлаштириш, сунъий интеллект технологияларини татбиқ этиш, меҳнат ва саноат хавфсизлигини таъминлаш ҳамда кон-геология ишларини рақамли трансформация қилиш каби йўналишларни қамраб олади.
Лойиҳалар амалга оширилганда операцион самарадорлик 7 фоизга, техника ва ускуналар ишончлилиги 20 фоизга, энергия самарадорлиги эса 8 фоизга ошиши кутилмоқда. Шу билан бирга, инсон омили билан боғлиқ хато ва хавфлар 15 фоизга камайиши мумкин.
Президент соҳада технологик трансформацияни янги босқичга олиб чиқиш, ишлаб чиқариш жараёнларини сунъий интеллект асосида бошқариш тизимини шакллантириш муҳимлигини таъкидлади.
Шунингдек, мутасаддиларга тоғ-кон саноати корхоналари бизнес-режаларига меҳнат ва ишлаб чиқариш самарадорлигини оширишга қаратилган чора-тадбирларни киритиш ҳамда технологик ва сунъий интеллект лойиҳалари бўйича алоҳида дастурларни тасдиқлаб бориш юзасидан топшириқлар берилди.
