АҚШ Президенти Дональд Трамп ноябрь ойидаги Конгресс сайловларида республикачилар назоратни сақлаб қолса, ҳар бир катта ёшли америкаликка 5 минг доллардан “Трамп дивиденди” тўлашни ваъда қилди. У бу таклифни 9 сентябрь куни Далласда бўлиб ўтган Республика партиясининг биринчи оралиқ сайловлар конвенциясида билдирди.
Бироқ мазкур маблағ қандай тартибда тўланиши, шунингдек, бундай тўловларни амалга ошириш қонуний жиҳатдан мумкин ёки мумкин эмаслиги ҳозирча маълум эмас.
АҚШда катта ёшли аҳоли сони тахминан 270 миллион нафарни ташкил этади. Шу боис Трамп ваъда қилган тўловларнинг умумий қиймати қарийб 1,35 триллион долларга етиши мумкин.
Трамп конвенцияда 1 соат 45 дақиқа давомида нутқ сўзлаб, президентлик фаолиятининг дастлабки икки йилини “президентлик тарихидаги энг буюк икки йил” деб атади. У шу тариқа оралиқ сайловлар олдидан ўзини Республика партияси сайловолди кампаниясининг марказига қўйди.
Бироқ Трампнинг сайловолди услубидаги нутқи мустақил сайловчиларни қай даражада жалб қилиши ҳозирча номаълум. Социологик сўровлар ҳаёт қимматлашиши ва Эрон уруши туфайли сайловчилар орасида республикачиларни қўллаб-қувватлаш пасайганини кўрсатмоқда.
“Америка келажагини радикал сўл демократларга топширсак, мамлакатимиз кейинги ўн йилни эндигина оёққа туришга сарфлайди. Республикачиларга овоз беринг ва биз дунёни авлодлар давомида ортда қолдирамиз”, деди Трамп.
Далласда икки кун давомида ўтаётган конвенция 3 ноябрь куни бўлиб ўтадиган оралиқ сайловлар олдидан Республика партиясининг Трампга қанчалик боғланиб қолганини ҳам кўрсатмоқда. Тадбир Республика миллий қўмитаси раиси Жо Грутерс томонидан норасмий равишда “Trumpapalooza” деб аталган. Бу ном машҳур “Lollapalooza” мусиқа фестивалига ишора қилади.
Трампнинг рейтинглари пасайган бир пайтда унинг партиянинг асосий сайловчиларини яна сафарбар қила олишига умид боғлаш республикачилар учун хавфли қарор сифатида баҳоланмоқда. Президент сайлов кунигача қолган саккиз ҳафта давомида ҳал қилувчи штатлар ва округларга бир неча бор боришини айтган.
“Мен бюллетенда бордек тасаввур қилишингизни сўрайман”, деди Трамп.
Айрим республикачи номзодлар эса Президентдан масофа сақлашни маъқул кўрган. Қатор рақобатли сайловларда иштирок этаётган номзодлар, жумладан, Мичиган вакили Том Барретт, Аляска сенатори Дэн Салливан ва Мэн сенатори Сьюзан Коллинз конвенцияда қатнашмаган.
Шу билан бирга, камида 16 нафар рақобатли Палата ва Сенат сайловларидаги номзодлар Далласда сўзга чиқиши режалаштирилган. Улар орасида Трампнинг яқин иттифоқчиси, Техас бош прокурори Кен Пакстон ва Огайо сенатори Жон Хьюстед ҳам бор.
Демократларга қарши танқидлар кучайди
Конвенциядаги дастлабки чиқишларда асосий эътибор демократларни танқид қилишга қаратилди. Республикачилар уларни трансгендер аёлларнинг спортда иштироки ва чегара хавфсизлиги каби масалаларда “социалистлар” ва “коммунистлар” деб атаган.
Шу билан бирга, сайловчилар учун энг долзарб мавзулардан бири бўлган Эрон уруши ва ҳаёт қимматлашишига нисбатан камроқ эътибор қаратилган.
Алабама штати вакили Эрни Ярбро Трамп сайловчиларга Эрондаги уруш қанча давом этиши ва маъмуриятнинг аниқ мақсадлари нимадан иборат эканини тушунтириши кераклигини айтган.
Трамп эса Теҳронга қарши ҳарбий зарба бериш қарорини Эроннинг ядровий қурол яратишига йўл қўймаслик зарурати билан изоҳлади. Шунингдек, Эрон билан урушда АҚШ ғалаба қозониши билан нефть нархи тушишини ваъда қилди.
Бироқ АҚШ ва Исроил Эронга қарши зарбалар бошлаганидан олти ойдан ортиқ вақт ўтган бўлса-да, можаронинг якунланиши ҳозирча кўринмаяпти. Таҳлилчилар Эроннинг ядровий дастури йўқ қилинмаганини билдирган, Теҳрон эса ядровий қурол яратишга интилмаётганини таъкидламоқда.
Конгресс сайловлари ҳар икки партия учун ҳам муҳим аҳамиятга эга. Сайловларга икки ойдан кам вақт қолган бир пайтда республикачилар Конгресс палаталаридан камида бирида назоратни йўқотиш хавфига дуч келмоқда. Социологик сўровлар эса демократ сайловчиларнинг овоз беришга қизиқиши юқорироқ эканини кўрсатмоқда.
