Исландия тўрт кунлик иш ҳафтасини тўрт йиллик ўрганиш натижаларини сарҳисоб қилди. Ушбу тажрибада 3000 киши ёки мамлакат умумий ишчи кучининг 1% иштирок этди - натижалар ижобий деб топилди, дейилади Исландия Барқарорлик ва Демократия Уюшмаси (Aлда) ва Буюк Британия Aвтономия Марказининг қўшма ҳисоботида.
Тажриба 2015 йилдан 2019 йилгача давом этди ва қисқартирилган иш ҳафтасининг энг катта синови бўлди. Унда мамлакатнинг турли соҳалардаги давлат хизматчилари - ўқитувчилардан тортиб касалхоналардаги шифокорларгача қатнашишди.
Синовлар икки босқичда бўлиб ўтди: биринчисида 2,5 минг киши қатнашди, иккинчисида - 440. Ишчилар иш ҳақини камайтирмасдан 40 соатлик иш ҳафтасидан 35 ёки 36 соатгача вақтинча ўтказилди. Шу билан бирга, барча иштирокчилар анъанавий жадвал бўйича соат 9 дан 17 гача ишладилар, баъзилари эса тунги сменада ишладилар.
Барча ўзгаришларга қарамай, натижада бир хил маҳсулдорлик ёки меҳнат самарадорлигининг ошишига сабаб бўлди. Бундан ташқари, барча мавзуларда стресс ва чарчоқнинг камайиши, фаровонликнинг яхшиланиши ва иш ва дам олиш мувозанати яхшиланганлиги ҳақида хабар берилган. Ҳам менежерлар, ҳам ходимлар тестни "катта муваффақият" деб тан олишди.
Турли хил иш жойлари қисқартирилган иш вақтига бошқача мослашган. Баъзи ҳолларда, ходимлар топшириқларни самаралироқ топшириб, биринчи ўринга қўйишни бошладилар, қисқароқ ва йўналтирилган йиғилишларга ўтдилар ва баъзи учрашувлар ўрнига ҳамма нарсани электрон почта орқали муҳокама қилдилар.
Экспериментнинг муваффақияти Исландиялик касаба уюшмаларига 2019 йилдан бери ишчиларнинг иш вақтини доимий равишда қисқартиришга имкон берди ва бу уларнинг ўн минглаб аъзоларига таъсир кўрсатди. Тадқиқот эълон қилинган пайтда мамлакатдаги ишчиларнинг 86% ёки камроқ вақт ишлаган ёки ишдан бўшатиш ҳуқуқига эга бўлган.
Муаллифлар маълумотлардан бутун дунё бўйлаб тўрт кунлик иш ҳафтасининг келажакдаги синовлари учун шаблон сифатида фойдаланишни таклиф қилмоқдалар. Мухторият маркази таъкидлаганидек, натижалар концепциянинг "улкан муваффақияти" ни исботлади ва давлат сектори тўрт кунлик иш ҳафтасига ўтиш учун пишганлигини англатади.
Тўрт кунлик иш ҳафтасини Исландия биринчи бўлиб синовдан ўтказмади, аммо унинг синовлари энг шижоатли эди. Бунгача Microsoft 2019 йилда Япониядаги офисини тўрт кунлик жадвалга ўтказди ва самарадорликни 40 фоизга оширишга эришди. Янги Зеландиянинг Perpetual Guardian фирмаси 2018 йилда қисқартирилган ҳафтага ўтди ва маҳсулдорликнинг 20 фоизга ўсишига эришди.
Халқаро Меҳнат Ташкилотига кўра, иш вақтининг қисқариши ходимларни бахтли ва самаралироқ қилади. Исландия эришилган ютуқлардан қониқишни истамайди: энди мамлакат парламенти иш вақтини ҳафтасига 30 соатгача қисқартириш ишчиларга қандай таъсир қилишини текширмоқчи.
