У хорижда иккита университетни тамомлаган. Таълим олган Edinburg университети жаҳон рейтингида топ-20 таликка киради. 8 баллик IELTS ва С1 даражадаги CEFR сертификатига эга. У ўз она тилидан ташқари жами 7 тилда бемалол мулоқот қила олади. Бу бизнинг бугунги қаҳрамонимиз — Искандар САТТИБОЕВ! У 1983 йилда Андижон шаҳрида туғилган. Андижон давлат тиллар педагогика университетининг инглиз тили факультетида, Даниянинг Оденс шаҳридаги Технология коллежи ва Буюк Британиянинг Эдинбург университетида таҳсил олган. У тайёрлаган 100 дан зиёд ёшлар бугун халқаро TOEFL, IELTS, CEFR сертификатлари соҳиблари... Биз ушбу устознинг касб сирлари ва хориждаги таълимнинг биздан фарқли жиҳатлари ҳақидаги фикрлари билан қизиқдик...
“У ЕРДАН ЎЗИНИНГ МУСТАҚИЛ ФИКРИГА ЭГА БЎЛГАН ШАХСЛАР ЕТИШИБ ЧИҚАДИ”
Хорижда иккита университетни тамомлаган, у ернинг паст-баландини кўрган ва таълимга оид кўпгина сирларидан воқиф бўлган шахс сифатида юртимиздаги ҳамда чет элдаги таълимнинг фарқли жиҳатларини нималарда деб биласиз?
— Ўзи чет эл деганда, аслида, кенгроқ олиб қарасак, 200 дан ортиқ давлат бор. Ва Ўзбекистон учун ўзининг қўшни давлатлари ҳам чет эл ҳисобланади. Шунинг учун аниқроқ айтадиган бўлсак, ривожланган чет эл давлатларида таълимнинг биздан биринчи фарқли жиҳати бу — моддий-техник база билан яхши таъминланганлик. Мисол учун, кутубхонани оласизми, фан лаборатория хоналарини оласизми ёки оддий ҳожатхоналарини оласизми, ҳавас қиларлик даражада қилиб қўйилган. Ривожланган давлатлардаги мактаб биноларининг ичида ўқувчи учун ҳам, ўқитувчи учун ҳам ўзининг ҳамма эҳтиёжларини қондира олиши учун ҳамма шарт-шароит қилинган. У бинога кирдингизми, ўқиш ва билим олишдан бошқа ҳеч нарсага хаёлингизни, фикрингизни бўлмайсиз. Барча диққат-эътибор фақатгина илм чўққиларини эгаллашга қаратилади. Иккинчи катта фарқ эса бу — ўқув жараёнига ёндашиш. Яъни у ерда ўқувчилар фактларни, дарсликда берилган маълумотларни ёдлашига эмас, балки ўша фактларни ўқиб, унга таҳлилий, танқидий ёндашиб, тафаккур қилишга кўпроқ ундалади. Шундан сўнг ўша ривожланган мамлакатлардан маълумотларни кўр-кўрона ёдлаган ўқувчилар эмас, балки ўзининг мустақил фикрига эга бўлган шахслар етишиб чиқади.
“ЧЕТ ҲУДУДДА ВА МАРКАЗДА ЖОЙЛАШГАН МАКТАБНИНГ ФАРҚИ ЙЎҚ!”
Ривожланган давлатларда ҳам худди бизнинг мамлакатдаги каби чекка туманларда таъмирга муҳтож, инновациялар етиб бормаган мактаблар борми?
— Йўқ! У ерларда чекка ҳудуддаги мактаб билан марказда жойлашганининг инфраструктураси ва моддий-техник базаси бир хил шакллантирилган бўлади. Кескин фарқ йўқ. Буларни, албатта, мен ўз кўзим билан кўрган ва ўзим таълим олиб келган давлатлар мисолида айтяпман.
“ДАВЛАТДАН 10 МИЛЛИОН СЎМ ОЙЛИК ОЛАМАН”
Иккита хорижий университетни тамомлаган инсон Ўзбекистонда ишлаши ва бу ернинг ойлик-маошлари у кишини қониқтириши бизнинг назаримизда қийин масала. Нега ўзингиз таълим олган ривожланган давлатларни эмас, айнан ўз юртимизда ишлашни истадингиз? Бугунги кунда топаётган даромадингиз сизни қониқтиряптими?
— Одатда, аёл кишидан неча ёшга кирганини, эркак кишидан қанча даромад топишини сўраб бўлмайди, дейишади. Шу нуқтаи назардан бир ойда умумий ҳисобда қанча даромад топишим бу тижорат томондан сир бўла қолсин. Сизга айтишим мумкин бўлгани бу мактабдан олаётган ойлигим. Бу 2021-2022 ўқув йили учун бир ойда 10 183 447 сўмни ташкил қилади. Бунақа ойлик олишимга сабаб бугунги кунда чет тиллари ўқитувчилари олиши мумкин бўлган ҳамма устамаларга эгаман. Қолаверса, самарали ишлаётган педагог сифатида мактабнинг ўзидан оладиган устамаларим ҳам бор. Шунинг ҳисобига давлат ҳисобидан мана шунча миқдорда ойлик оламан.
“У ЕРДА ТАНАФФУС ЙЎҚ, ҚЎНҒИРОҚ ЧАЛИНМАЙДИ”
Хорижда дарс жараёни қандай ташкил этилади, янглишмасам ривожланган давлатларда болага эркинлик ва ижодкорлик учун имкон кўпроқ берилади?
— Дарс жараёнини ташкил этиш сиз таъкидлаганингиздек, бизга нисбатан чет давлатларда анча қизиқ. Биргина мисол, мен Данияда ўқиганимда у ерда танаффуснинг вақти йўқ эди. Дарс соат 9:00 да бошланади, 14:00 да тугайди. Бу орада қачон тушликка чиқиш, қачон бошқа эҳтиёжларини ҳал қилишни ўқитувчи ва ўқувчилар ўзаро келишиб олишарди. Яъни қўнғироқнинг овози мавзуни тушунтиришга ёки дарснинг ярмида тўхтатишга мажбур қилиб қўймасди. Эркинлик масаласига ҳам уларда анча юқори қаралади. Яъни биз Ўзбекистондан борганлигимиз учун уларга унвони билан доктор Палончиев ёки мистер деб мурожаат қилсак, улар буни рад этишган. Ва шунчаки исми билан чақираверишимиз мумкинлигини айтишган. Бу ҳам ўқитувчи ва ўқувчининг ўртасида юзага келадиган дўстона муносабатни билдиради. Лекин бугунги кунда буни бизнинг таълимимизда қўллаш мумкин, деб ўйламайман. Чунки ҳар қандай ўзгариш ёки янгиликни Европада бунақа, чет элда бунақа экан деб, ўзимизга қабул қилиб олаверишимиз ўзини оқламайди. Чунки бизда ўқитувчига муносабат ҳам, ўқувчига муносабат ҳам Ғарбга нисбатан бошқача. Бизда устозга катта ҳурмат билан қаралади.
“ТАЪЛИМГА МАСЪУЛ ШАХСЛАРНИНГ ОНГИ ЯНГИЧА ЁНДАШУВНИ ҚАБУЛ ҚИЛА ОЛИШИ КЕРАК”
Бизнинг таълим тизимимизда ислоҳ қилиниши керак бўлган муаммолар ва уларни бартараф этишга қаратилган таклифларингиз борми?
— Таълим тизимимизни ислоҳ қилиш бўйича албатта, таклифларимиз бор. Биринчи навбатда, таълим тизимининг ҳамма бўғимларига кириб кетган коррупцияни бартараф қилиш керак. Бу ерда бартараф қилиш деганим жуда катта гап бўлиши мумкин. Ҳеч бўлмаса, камайтириш керак. Бундан ташқари, инглиз тилида Open mindedness деган тушунча бор. Бу инсон онгининг янги таклифлар, янги ғоялар ва янги фикрларга очиқлигини англатади. Бу билан нима демоқчиман, ўқитувчилар, раҳбарлар ва шу қаторидаги инсонларнинг онги янги фикрларга, ғояларга очиқ бўлиши керак. Мен шу ўринда бир нарсани айтиб ўтишим мумкин, биз энди фаолиятимизни бошлаб, иш бошлаганимизда бир нечта янгиликларга қўл урганмиз, таклифлар киритганмиз, лекин буларнинг барчаси муайян шахслар томонидан тақиқларга учраган ва афсуски, амалга ошмасдан қолиб кетган. Шунинг учун, иккинчи таклифим таълимга масъул бўлган шахсларнинг мияси янгича ёндашувларни қабул қила оладиган бўлса, яна-да яхши бўларди, назаримда.
“БИЗДА ҲОЗИРЧА БУНИНГ ИМКОНИ ЙЎҚ, НАЗАРИМДА...”
Ҳозирги кунда таълимда энг кўп муҳокамаларга ва мунозараларга сабаб бўлаётган кундалик.ком ҳақида сиз нима дейсиз? Уни ишлатиш чинданам қийин ва самарасизми? Хорижда ҳам ота-оналар фарзандларининг ўқишини назорат қилиши учун худди шунга ўхшаш тизим борми? Ўзи умуман сиз таъкид қилаётган ривожланган мамлакатлардагилар фарзандларининг ўқишини қандай назоратга олишган?
— Кундалик.ком ҳақида гапирадиган бўлсак, бу илова айнан бизнинг мактабимизга иккинчи чоракнинг охирги кунларида, яъни декабрнинг охирларида тақдим этилди. Иловани юклаб олдик. Тизим ҳақида гапирадиган бўлсак, ёмон эмас. Тизимнинг барча функциялари ишлатса ва тушунса бўладиган. Шахсан мен ўзим қоғозбозлик деган нарсага қаршиман ва шу нуқтаи назардан ушбу илова анча қўл келиши мумкин, деб ўйлайман. Ривожланган давлатларда ота-оналарнинг фарзандлар устидан назорати учун махсус тизимлар бор, албатта. Ота-она нафақат фарзандининг ўқишини, ўзлаштиришини, балки интернетда қайси иловадан фойдаланаётганини, қайси ижтимоий саҳифаларни кузатаётганини ҳам назорат қилиши мумкин. Аммо буни бизда жорий этиш бироз муаммоли масала бўлиши мумкин. Чунки бу жараённи амалиётда қўллаш учун биринчи навбатда юқори интернет тезлиги ва барча ота-оналарда компьютер ёки смартфон ускуналари бўлиши керак. Бизда эса ҳозирча бунинг имкони йўқ...
Таълим тизимидаги ислоҳотлар, олиб борилаётган жараён сизни қониқтиряптими? Яна нималарни ўзгартириш керак деб ўйлайсиз? Таълим соҳасига оид таклифларингиз борми? Унда бизнинг @darakchipochta телеграм манзилимизга ёзиб юборишингиз ёки +998 95 194 64 16 рақамимизга қўнғироқ қилиб фикрларингизни қолдиришингиз мумкин. Унутманг, сизнинг таклифларингиз катта ўзгаришларга сабаб бўлиши мумкин...
Моҳинур РУСТАМОВА суҳбатлашди
