Ўзбекистонда ишлаб чиқарилганига 30 йил ва ундан ортиқ бўлган автомобиллар эгалари учун ҳар йиллик экологик компенсация тўловини жорий этиш таклиф этилмоқда.
Жамоатчилик муҳокамасига қўйилган "Эксплуатация муддати ўтган автомашиналарнинг утилизациясини ташкил этиш ва унинг компонентларини қайта ишлаш амалиётини йўлга қўйиш тўғрисида"ги қарор лойиҳасига кўра, 2027 йил 1 январдан бошлаб 30 йилдан ортиқ бўлган транспорт воситалари эгалари йилига бир марта экологик компенсация тўлаши мумкин.
Тўлов миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг 30 баробари этиб белгиланган бўлиб, амалдаги ҳисоб-китобларга кўра бу 12 миллион 360 минг сўмни ташкил этади.
Лойиҳада шунингдек, "зарарли" экологик тоифага киритилган транспорт воситаларидан фойдаланиш ва қайта рўйхатдан ўтказишни чеклаш ҳам назарда тутилган. Бундай автомобиллар давлат рўйхатидан чиқарилиши мумкин.
Ҳужжатга кўра, эски автомобилларни утилизация қилиш тизими босқичма-босқич жорий этилади:
2026 йилдан M1 тоифали енгил автомобиллар;
2027 йилдан M2, M3, N1, N2 ва N3 тоифали транспорт воситалари;
2030 йилдан эса барча турдаги транспортлар қамраб олинади.
2026 йил 1 августга қадар махсус электрон тизим ишга туширилиши режалаштирилган. У орқали транспортларни ҳисобга олиш, баҳолаш ва утилизация жараёнлари онлайн назорат қилинади.
Автомобилни утилизацияга топшириш икки босқичда амалга оширилади: аввал баҳолаш, кейин эса қабул қилиш ва қайта ишлаш.
Фуқаро аввал транспортни техник кўрикдан ўтказиши шарт. Шундан сўнг электрон платформа орқали ариза юборилади ва белгиланган тартибда автомобиль топширилади.
Қарор лойиҳасига кўра, эксплуатация муддати ўтган автомобилни топширган фуқароларга электрон ваучер тақдим этилади.
Ушбу ваучер орқали янги автомобиль харид қилишда чегирма олиш ёки қолган маблағни бир йилдан ортиқ муддатга бўлиб тўлаш имконияти яратилиши кўзда тутилган.
Лойиҳа ҳозирча жамоатчилик муҳокамасида экани таъкидланмоқда.
