АҚШнинг SpaceX компаниясига тегишли ракета бўлаги бугун, 5 август куни Ой юзасига юқори тезликда урилиши кутилмоқда. Бу ҳақда Reuters агентлиги хабар берди.
Гап 2025 йил январь ойида Firefly Aerospace компаниясининг Ойга қўниш аппаратини коинотга олиб чиққан Falcon 9 ракетасининг иккинчи босқичи ҳақида кетмоқда. Одатда бундай ракета қисмлари вазифасини бажаргач Ер атмосферасида ёниб кетади ёки Тинч океаннинг олдиндан белгиланган ҳудудига туширилади. Аммо мазкур миссия Ойга йўналтирилгани боис ракетага кўпроқ энергия сарфланган ва унинг иккинчи босқичи коинотда қолиб кетган.
Маълум қилинишича, оғирлиги қарийб 4 тонна бўлган ракета қисми Шарқий Америка вақти билан соат 02:35 да (GMT бўйича 06:35) Ой юзасига соатига тахминан 8 минг 690 километр тезликда урилади.
SpaceX маълумотига кўра, тўқнашув режалаштирилмаган. Ракета бўлаги Ойнинг Ердан яхши кўринмайдиган ғарбий қисмида жойлашган Эйнштейн кратерига тушиши кутилмоқда.
Тўқнашув натижасида Ой юзасида чанг кўтарилиши мумкин. Олимлар унинг Қуёш нури таъсирида ёритилиш эҳтимоли борлигини айтмоқда. Бироқ бу ҳодисани Ердан оддий кўз билан кузатиш деярли имкони йўқ.
Астрономлар ракета бўлаги жорий йил бошида Ой орбитасига тушганини аниқлаган. SpaceX компаниясининг NASA илмий дастурлари ва Dragon лойиҳаси директори Жулианна Шайманнинг таъкидлашича, Қуёш фаоллиги ҳамда турли осмон жисмларининг тортишиш кучи таъсирида ракета қисми Ой томон оғган.
Астрономик дастурлар ишлаб чиқувчиси Билл Грей ушбу ҳодиса Ер учун хавф туғдирмаслигини, аммо космик чиқиндиларни назорат қилиш ва уларни утилизация қилиш масаласига жиддийроқ ёндашиш зарурлигини қайд этган.
Бу Ойга космик чиқиндилар биринчи марта урилаётгани йўқ. 2022 йилда Хитой ракета ташувчисининг бир қисми Ой юзасига қулаган эди. Ундан аввал, 2009 йилда NASA Ой таркибини ўрганиш мақсадида ракета босқичини атайлаб унинг юзасига йўналтирган.
Шунингдек, сўнгги йилларда Ойга юмшоқ қўнишга қаратилган бир нечта миссия ҳам муваффақиятсиз якунланган. Хусусан, Россиянинг "Луна–25" аппарати 2023 йилда, Ҳиндистоннинг "Чандраяан–2" ҳамда Исроилнинг "Берешит" аппарати эса 2019 йилда Ой юзасига қаттиқ қўниб, ишдан чиққан.
